Hßlfsannleikurinn, sjßlfsritsko­unin og heilbrig­iskerfi­

áźVi­ bÝ­um enn eftir hinni pˇlitÝsku lÝnu rÝkisstjˇrnarinnar Ý a­ildarvi­rŠ­unum vi­ ESB. Tekur h˙n eitthva­ mark ß fyrirmŠlum Al■ingis a­ henni beri a­ gŠta a­ ■eim meginhagsmunum ═slands er liggja Ý hinu norrŠna velfer­arkerfi og hinni opinberu almanna■jˇnustu? E­a gerir h˙n bara eins og ESB vill, Ý hvert skipti sem hugsanlega vŠri ■÷rf ß a­ gera kr÷fur ß hendur ESB sem ekki samrŠmast Ýtrustu reglum sambandins?╗

Ůegar Evrˇpusambandi­ Štla­i sÚr a­ marka­svŠ­a hina opinberu almanna■jˇnustu Ý stˇrum stÝl me­ framlagningu ■jˇnustutilskipunarinnar 2004, mŠtti sambandi­ har­ari andst÷­u en ■a­ haf­i ßtt von ß. Vir­uleg lŠknasamt÷k, verkalř­shreyfingin og a­rir er lÚtu sig velfer­ almennings var­a mˇtmŠltu har­lega. Og ■a­ var ekki fyrr en ESB lofa­i a­ draga heilbrig­is■jˇnustuna og fÚlags■jˇnustuna undan ßhrifavaldi ■jˇnustutilskipunarinnar a­ draga fˇr ˙r ˇßnŠgju. SÝ­an hafa fulltr˙ar ESB hamra­ ß ■vÝ a­ ■essir ■Šttir almanna■jˇnustunnar falli ekki undir tilskipunina. Illu heilli hafa bŠ­i stjˇrnmßlamenn og stjˇrnsřsla gagnrřnislÝti­ teki­ undir ■ann s÷ng, eins og sjß mß Ý ums÷gnum og umrŠ­um um ■jˇnustutilskipunina og l÷gin um ■jˇnustuvi­skipti. ŮvÝ mi­ur er s˙ sta­hŠfing Ý besta falli hßlfsannleikur. Hva­ var­ar umsvif heilbrig­iskerfisins fellur sennilega meirihluti ■ess undir ßkvŠ­i ■jˇnustutilskipunarinnar.

Heilbrig­is■jˇnustan er undanskilin....

Ůa­ var miki­ barist me­ margvÝslegum r÷kum gegn ■vÝ a­ heilbrig­is■jˇnusta yr­i felld undir ■jˇnustutilskipunina. Og ■egar ßkvŠ­i 2. (f) Ý ■jˇnustutilskipuninni er sko­a­ mß Štla a­ ■a­ hafi tekist a­ fullu. (gr 2. Scope. (f) healthcare services whether or not they are provided via healthcare facilities, and regardless of the ways in which they are organised and financed at national level or whether they are public or private;)

En ■egar grein 22 Ý formßla ■jˇnustutilskipunarinnar er hins vegar lesin, sÚst vi­ hva­a skilgreiningu ß heilbrig­is■jˇnustu, sem undanskilin er ■jˇnustutilskipuninni, er ßtt. A­eins er ßtt vi­ ■Šr heilbrig­isstÚttir sem hafa fagbundi­ (einka-) leyfi til starfa Ý ■vÝ landi sem ■jˇnustan er veitt. Ůa­ ß vŠntanlega vi­ um stÚttir eins og lŠkna og hj˙krunarfrŠ­inga og a­rar l÷gvernda­ar stÚttir.

... a­ ■essu undanskildu!

A­rar stÚttir innan heilbrig­isgeirans eru ekki undanskildar ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar. Ůa­ ■řddi til dŠmis a­ opinn samkeppnismarka­ur rÝkir Ý st÷rfum Ý heilbrig­isgeiranum sem unnin eru af ■eim sem ekki eru Ý l÷gverndu­u starfi. Og samkvŠmt handbˇk framkvŠmdastjˇrnar ESB er hÚr a­eins ßtt vi­ ■jˇnustu ■essara l÷gverndu­u stÚtta vi­ sj˙klingana sjßlfa. Íll ■jˇnusta ÷nnur Ý heilbrig­iskerfinu sem vi­kemur ÷­rum ■ßttum en sj˙klingunum beint, svo sem bˇkhalds■jˇnusta, rŠstingar, matseld, stjˇrnsřsla, vi­hald b˙na­ar og h˙sa og starfsemi rannsˇknarst÷­va fellur hins vegar undir ■jˇnustutilskipunina. Sama ß vi­ endurhŠfingarst÷­var og a­rar st÷­var sem stu­la a­ fyrirbyggjandi a­ger­um, lÝkamsrŠktarst÷­var, sundlaugar o.fl. Ůessi ■jˇnusta ß eing÷ngu a­ vera ß marka­i skv. ■jˇnustutilskipuninni.

═ ums÷gn BSRB um frumvarpi­ um ■jˇnustuvi­skipti var ß ■a­ bent a­ źvanalegur mßlskilningur og hef­ir ß ═slandi gera rß­ fyrir ■vÝ a­ undir opinbera heilbrig­is■jˇnustu falli ÷ll heilbrig­is■jˇnusta ß vegum rÝkis og sveitarfÚlaga og ■ar me­ allar ■Šr starfsstÚttir sem koma me­ einhverjum hŠtti a­ rekstri, vi­haldi og fram■rˇun ■ess kerfis og fß greidd laun frß hinu opinbera. ŮvÝ teljast lŠknar og hj˙krunarstÚttir hluti af hinu opinbera heilbrig­iskerfi, en einnig skrifstofufˇlk, stjˇrnendur, rŠstingafˇlk, i­na­armenn sem sjß um fast vi­hald o.s.frv.╗

═ ßlitsger­ minni til heilbrig­isrß­herra var aftur bent ß ■ennan mun ß skilgreiningu ß heilbrig­iskerfinu, eftir ■vÝ hvort Štti Ý hlut Ýslenskur almenningur e­a har­kjarnabÝrˇkratar ESB og handbˇkarger­armenn. Sag­i Úg ■a­ a­ mŠtti lßta ß ■a­ reyna Ý a­ildarvi­rŠ­unum hvort skilningur ESB vŠri meitla­ur Ý stein. ╔g lag­i ■vÝ til a­ Ý l÷gunum um ■jˇnustuvi­skipti yr­i sett skilgreining ß ■vÝ hva­ Ýslensk stjˇrnv÷ld teldu a­ Štti a­ heyra undir hi­ opinbera heilbrig­iskerfi ß Ýslandi. Ůa­ yr­i me­ ÷­rum or­um lßti­ reyna ß hva­ vŠri til Ý yfirlřsingum ESB um a­ ■a­ vŠri stjˇrnv÷ldum Ý hverju landi Ý sjßlfsvald sett, me­ hva­a hŠtti ■au skilgreindu opinbera almanna■jˇnustu og hva­ falli undir hana. Ůa­ Štti a­ vera sßrsaukalaust af allra hßlfu a­ taka ESB ß or­inu?

Skilgreining ß heilbrig­is■jˇnustunni

╔g lag­i ■vÝ til Ý ßlitsger­inni til heilbrig­isrß­herra, a­ eftirfarandi skilgreining ß heilbrig­is■jˇnustu, sem undanskilin yr­i ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar, yr­i tekin upp Ý l÷gin um ■jˇnustuvi­skipti:

Skilgreining: źHeilbrig­is■jˇnusta, hvort sem h˙n er veitt ß heilbrig­isstofnun e­a ekki og ˇhß­ skipulagi og fjßrm÷gnun og hvort sem h˙n er Ý h÷ndum opinberra a­ila e­a ekki. Til heilbrig­is■jˇnustu heyra allir starfsmenn sem a­ rekstri vi­komandi heilbrig­is■jˇnustueiningar koma, hvort sem um er a­ rŠ­a faglŠrt heilbrig­isstarfsfˇlk, skrifstofustarfsmenn, rŠstingafˇlk e­a a­ra sem eru ß launaskrß vi­komandi heilbrig­isrekstrareiningar me­ beinum e­a ˇbeinum hŠtti. Til heilbrig­is■jˇnustunnar heyra ■vÝ verktakar og undirverktakar sem a­ rekstri heilbrig­is■jˇnustueiningarinnar koma.╗

┴herslan ß verktaka og undirverktaka var ekki sÝst til komin, svo a­ opinber heilbrig­isyfirv÷ld gŠtu komi­ Ý veg fyrir hugsanleg fÚlagsleg undirbo­. Minni hŠtta vŠri ß a­ fß ß sig źRŘffert-dˇm╗, vŠru verktakar og undirverktakar, skilgreindir sem hluti af hinu opinbera heilbrig­iskerfi.

Megum vi­ ekki vera ˇsammßla ESB?

═ minnisbla­i Efnahags- og vi­skiptarß­uneytisins, frß 3. mars 2011, ■ar sem fari­ var yfir ■Šr ßbendingar og athugasemdir sem komi­ h÷f­u fram Ý ßlitsger­ minni, var hins vegar stigi­ ß bremsurnar. VÝsa­i rß­uneyti­ til ■eirrar (takm÷rku­u) skilgreiningar ß heilbrig­is■jˇnustu sem fram kemur Ý texta ■jˇnustutilskipunarinnar og tilvitna­ri handbˇk ESB um sama efni og sag­i a­ s˙ skilgreining sem Úg lag­i til źgengi gegn ■eim skilningi sem lag­ur hefur veri­ Ý hugtaki­ Ý tilskipuninni.╗ (!) Ůß gengi skilgreining mÝn lengra en l÷ggj÷f nßgrannalandanna. Ni­ursta­a rß­uneytisins var­ ■vÝ a­ hafna skilgreiningunni, ■ar sem h˙n vŠri ekki efnislega Ý samrŠmi vi­ skilning ESB ß heilbrig­is■jˇnustunni! ź Ver­i frumvarpinu breytt til samrŠmis vi­ fyrrgreinda till÷gu Ý ßlitsger­inni er ■vÝ ekki tryggt a­ um fullnŠgjandi innlei­ingu ß tilskipuninni sÚ a­ rŠ­a og rÚtt a­ allir a­ilar sÚu me­vita­ir um ■ann m÷guleika og ■Šr aflei­ingar sem ■a­ getur haft Ý f÷r me­ sÚr.

PˇlitÝsk mist÷k

A­ mÝnu mati voru hÚr ger­ pˇlitÝsk mist÷k; hÚr var kj÷ri­ tŠkifŠri til a­ lßta ß ■a­ reyna hvort og ■ß hva­a innistŠ­a vŠri fyrir Ýtreku­um yfirlřsingum ESB um a­ ■a­ vŠri ß hendi a­ildarrÝkjanna sjßlfra a­ skilgreina almanna■jˇnustuna og hvernig h˙n er skipul÷g­ og fjßrm÷gnu­. Mist÷kin eru kannski sÝ­ur embŠttismanna rß­uneytisins ľ sem samviskusamlega benda ß a­ hÚr gŠti hugsanlega ßkve­ins misrŠmis. ┴byrg­ stjˇrnmßlamannanna er hins vegar meiri. Ůa­ er ■eirra a­ standa v÷r­ um og skilgreina hagsmuni ═slands hva­ var­ar hina opinberu almanna■jˇnustu og ■ß mß ekki gleyma źsmßa letrinu╗.

Handbˇk s˙ sem rß­uneyti­ vitnar til er lei­beinandi texti frß DGMarkt, ■vÝ sama rß­uneyti innan framkvŠmdastjˇrnarinnar, sem lag­i upphaflegu ■jˇnustutilskipunina fram. Ůa­ ■arf ■vÝ kannski ekki a­ koma ß ˇvart a­ s˙ deild haldi sig vi­ t˙lkun ß ■jˇnustutilskipuninni sem liggur sem nŠst ■eirri ˙tgßfu sem ■eir l÷g­u til, en voru ger­ir afturreka me­. Texti handbˇkar af ■essu tagi er ekki lagalega bindandi, hann er lei­beinandi.

Sjßlfsritsko­un; algengur en hŠttulegur kvilli

Ůa­ er ■vÝ nŠr a­ halda a­ Efnahags-og vi­skiptarß­uneyti­ hafi ■arna falli­ Ý gryfju ■eirrar sjßlfsritsko­unar sem nŠr a­ blˇmstra ef pˇlitÝskur vilji er ekki skÝr. Menn treysta sÚr ekki til a­ ganga Ý berh÷gg vi­ ■a­ sem vir­ist vilji ESB. ┴stŠ­ur ■essa gŠtu svo sem veri­ řmsar, sßlfrŠ­ilegar e­a pˇlitÝskar, ˇtti vi­ a­ vi­ gŠtum veri­ s÷ku­ um van■ekkingu, ■a­ gŠti veri­ a­ vi­ ver­um dregin fyrir dˇmstˇla, ■a­ gŠti veri­ a­ ■etta setti a­ildarvi­rŠ­urnar ˙t af sporinu! Au­vita­ geta lÝka veri­ a­rar ßstŠ­ur eins og ■Šr a­ menn ˇttist a­ of stÝf skilgreining ß opinberri ■jˇnustu, Ý ■essu tilfelli heilbrig­is■jˇnustu, ver­i okkur fj÷tur um fˇt Ý framtÝ­inni. Ůa­ er fullkomlega gild r÷ksemd sem ßstŠ­a er til a­ hafa Ý huga.

En ■ß hef­i au­vita­ ßtt a­ fŠra r÷k a­ slÝku og e­lilegt hef­i veri­ a­ fram hef­i fari­ opin umrŠ­a milli rß­uneyta, ß Al■ingi og Ý fj÷lmi­lum um almanna■jˇnustuna og hi­ norrŠna velfer­armˇdel. Ůß umrŠ­u hef­i sÝ­an ßtt a­ taka upp Ý samninganefndunum. Og ■etta hef­i a­ sjßlfs÷g­u veri­ gert ef a­ ■eim meginhagsmunum ═slands, sem a­ Al■ingi setti sem ˇfrßvÝkjanleg skilyr­i Ý a­ildarvi­rŠ­unum, hef­i veri­ haldi­ ß lofti af ■eim a­ilum sem helst bar skylda til ■ess: Al■ingi, rÝkisstjˇrn og rß­uneytum.

Nř rammal÷g um almanna■jˇnustuna

═ ß­urnefndu minnisbla­i Efnhags-og vi­skiptarß­uneytis vÝsa­i rß­uneyti­ til ■eirrar skilgreiningar sem fram kemur Ý l÷gum nr. 40/2007 um heilbrig­is■jˇnustu og sag­i a­ ■ar me­ hef­i Al■ingi skilgreint heilbrig­is■jˇnustu og vŠri ˇe­lilegt a­ gera ■a­ ÷­ru vÝsi Ý ■essu frumvarpi. ╔g get ˙t af fyrir sig veri­ sammßla ■eirri r÷ksemd svo langt sem h˙n nŠr; ■a­ er ˇe­lilegt a­ vera me­ tvenns konar skilgreiningar Ý l÷gum um sama fyrirbŠri­. Ůa­ sem hef­i hins vegar ■urft a­ gera var a­ opna ß umrŠ­ur um hvort ekki vŠri ßstŠ­a til a­ endursko­a ■ß skilgreiningu sem fram kemur Ý l÷gum nr. 40/2007 me­ hli­sjˇn af ■eirri skilgreiningu sem l÷g­ var til Ý ßlitsger­ minni og b˙a til nřja skilgreiningu. ╔g hef reyndar vilja­ ganga lengra og tali­ e­lilegt a­ allir lagatextar um opinbera ■jˇnustu ver­i teknir til endursko­unar og ger­ar ß ■eim breytingar sem tryggja verndun ■essarar opinberu ■jˇnustu fyrir ßgangi marka­saflanna. ŮvÝ lag­i BSRB fram till÷gu fyrir utanrÝkismßlanefnd hausti­ 2009 um a­ sam■ykkt yr­i nř rammal÷ggj÷f um opinbera almanna■jˇnustu, sem hef­i ■ennan sama tilgang. HÚr er og einnig rÚtt a­ minna ß meirihlutaßlit utanrÝkismßlanefndar Al■ingis sem lag­i samninganefndum og stjˇrnsřslunni lÝnurnar hva­ var­ar a­ildarvi­rŠ­urnar vi­ ESB:

źTelur meiri hlutinn nau­synlegt a­ Ýslensk l÷g og reglur um opinbera almanna■jˇnustu og framkvŠmd hennar ver­i tekin til sko­unar, t.d. me­ sÚrst÷kum l÷gum um almanna■jˇnustu, svo a­ tryggja megi sem frekast er unnt a­ lagaumhverfi ESB hafi ekki ßhrif ß sjßlfstŠtt ßkv÷r­unarvald stjˇrnvalda til a­ skipuleggja og fjßrmagna opinbera almanna■jˇnustu, nÚ heldur dˇmani­urst÷­ur Evrˇpudˇmstˇlsins.╗

Vi­ bÝ­um hins vegar enn eftir hinni pˇlitÝsku lÝnu rÝkisstjˇrnarinnar Ý a­ildarvi­rŠ­unum vi­ ESB. Tekur h˙n eitthva­ mark ß fyrirmŠlum Al■ingis a­ henni beri a­ gŠta a­ ■eim meginhagsmunum ═slands er liggja Ý hinu norrŠna velfer­arkerfi og hinni opinberu almanna■jˇnustu? E­a gerir h˙n bara eins og ESB vill Ý hvert skipti sem hugsanlega vŠri ■÷rf ß a­ gera kr÷fur ß hendur ESB sem ekki samrŠmast Ýtrustu reglum sambandins?

p.s.

Efnahags-og vi­skiptarß­uneyti­ fˇr s÷mu h÷ndum um a­rar till÷gur um skilgreiningar sem lag­ar voru til Ý ßlitsger­inni til ■ßv. heilbrig­isrß­herra Ígmundar Jˇnassonar og v÷r­u­u fÚlags■jˇnustuna og almanna■jˇnustuna Ý heild sinni. Skilgreining ESB ß fÚlags■jˇnustunni er ■rengri en s˙ sem vi­ h÷fum mi­a­ vi­ og var ger­ tillaga til ˙rbˇta. ═ l÷gunum um ■jˇnustuvi­skipti er einnig Ý fyrsta skipti fŠr­ Ý Ýslenskan rÚtt, s˙ lagatikt˙ra ESB a­ skipta almanna■jˇnustunni Ý tvo flokka, ■ar sem annar flokkurinn er utan marka­sl÷ggjafar ESB en hinn ekki. Um ■etta ver­ur fjalla­ nßnar sÝ­ar hÚr ß sÝ­unni.

En svo sanngirni sÚ gŠtt ■ß skellti rß­uneyti­ alls ekki skollaeyrum vi­ ÷llum till÷gum sem fram komu vi­ ger­ frumvarpsins, hvort sem ■Šr komu frß BSRB, AS═, Vi­skiptarß­i e­a Ý ßlitsger­inni til Ígmundar Jˇnassonar. Flestar voru ■Šr til bˇta. Um ■a­ mß frŠ­ast nßnar ß vef Al■ingis.

-phh

á

á

á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband