FŠrsluflokkur: Stjˇrnmßl og samfÚlag

Hßlfsannleikurinn, sjßlfsritsko­unin og heilbrig­iskerfi­

áźVi­ bÝ­um enn eftir hinni pˇlitÝsku lÝnu rÝkisstjˇrnarinnar Ý a­ildarvi­rŠ­unum vi­ ESB. Tekur h˙n eitthva­ mark ß fyrirmŠlum Al■ingis a­ henni beri a­ gŠta a­ ■eim meginhagsmunum ═slands er liggja Ý hinu norrŠna velfer­arkerfi og hinni opinberu almanna■jˇnustu? E­a gerir h˙n bara eins og ESB vill, Ý hvert skipti sem hugsanlega vŠri ■÷rf ß a­ gera kr÷fur ß hendur ESB sem ekki samrŠmast Ýtrustu reglum sambandins?╗

Ůegar Evrˇpusambandi­ Štla­i sÚr a­ marka­svŠ­a hina opinberu almanna■jˇnustu Ý stˇrum stÝl me­ framlagningu ■jˇnustutilskipunarinnar 2004, mŠtti sambandi­ har­ari andst÷­u en ■a­ haf­i ßtt von ß. Vir­uleg lŠknasamt÷k, verkalř­shreyfingin og a­rir er lÚtu sig velfer­ almennings var­a mˇtmŠltu har­lega. Og ■a­ var ekki fyrr en ESB lofa­i a­ draga heilbrig­is■jˇnustuna og fÚlags■jˇnustuna undan ßhrifavaldi ■jˇnustutilskipunarinnar a­ draga fˇr ˙r ˇßnŠgju. SÝ­an hafa fulltr˙ar ESB hamra­ ß ■vÝ a­ ■essir ■Šttir almanna■jˇnustunnar falli ekki undir tilskipunina. Illu heilli hafa bŠ­i stjˇrnmßlamenn og stjˇrnsřsla gagnrřnislÝti­ teki­ undir ■ann s÷ng, eins og sjß mß Ý ums÷gnum og umrŠ­um um ■jˇnustutilskipunina og l÷gin um ■jˇnustuvi­skipti. ŮvÝ mi­ur er s˙ sta­hŠfing Ý besta falli hßlfsannleikur. Hva­ var­ar umsvif heilbrig­iskerfisins fellur sennilega meirihluti ■ess undir ßkvŠ­i ■jˇnustutilskipunarinnar.

Heilbrig­is■jˇnustan er undanskilin....

Ůa­ var miki­ barist me­ margvÝslegum r÷kum gegn ■vÝ a­ heilbrig­is■jˇnusta yr­i felld undir ■jˇnustutilskipunina. Og ■egar ßkvŠ­i 2. (f) Ý ■jˇnustutilskipuninni er sko­a­ mß Štla a­ ■a­ hafi tekist a­ fullu. (gr 2. Scope. (f) healthcare services whether or not they are provided via healthcare facilities, and regardless of the ways in which they are organised and financed at national level or whether they are public or private;)

En ■egar grein 22 Ý formßla ■jˇnustutilskipunarinnar er hins vegar lesin, sÚst vi­ hva­a skilgreiningu ß heilbrig­is■jˇnustu, sem undanskilin er ■jˇnustutilskipuninni, er ßtt. A­eins er ßtt vi­ ■Šr heilbrig­isstÚttir sem hafa fagbundi­ (einka-) leyfi til starfa Ý ■vÝ landi sem ■jˇnustan er veitt. Ůa­ ß vŠntanlega vi­ um stÚttir eins og lŠkna og hj˙krunarfrŠ­inga og a­rar l÷gvernda­ar stÚttir.

... a­ ■essu undanskildu!

A­rar stÚttir innan heilbrig­isgeirans eru ekki undanskildar ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar. Ůa­ ■řddi til dŠmis a­ opinn samkeppnismarka­ur rÝkir Ý st÷rfum Ý heilbrig­isgeiranum sem unnin eru af ■eim sem ekki eru Ý l÷gverndu­u starfi. Og samkvŠmt handbˇk framkvŠmdastjˇrnar ESB er hÚr a­eins ßtt vi­ ■jˇnustu ■essara l÷gverndu­u stÚtta vi­ sj˙klingana sjßlfa. Íll ■jˇnusta ÷nnur Ý heilbrig­iskerfinu sem vi­kemur ÷­rum ■ßttum en sj˙klingunum beint, svo sem bˇkhalds■jˇnusta, rŠstingar, matseld, stjˇrnsřsla, vi­hald b˙na­ar og h˙sa og starfsemi rannsˇknarst÷­va fellur hins vegar undir ■jˇnustutilskipunina. Sama ß vi­ endurhŠfingarst÷­var og a­rar st÷­var sem stu­la a­ fyrirbyggjandi a­ger­um, lÝkamsrŠktarst÷­var, sundlaugar o.fl. Ůessi ■jˇnusta ß eing÷ngu a­ vera ß marka­i skv. ■jˇnustutilskipuninni.

═ ums÷gn BSRB um frumvarpi­ um ■jˇnustuvi­skipti var ß ■a­ bent a­ źvanalegur mßlskilningur og hef­ir ß ═slandi gera rß­ fyrir ■vÝ a­ undir opinbera heilbrig­is■jˇnustu falli ÷ll heilbrig­is■jˇnusta ß vegum rÝkis og sveitarfÚlaga og ■ar me­ allar ■Šr starfsstÚttir sem koma me­ einhverjum hŠtti a­ rekstri, vi­haldi og fram■rˇun ■ess kerfis og fß greidd laun frß hinu opinbera. ŮvÝ teljast lŠknar og hj˙krunarstÚttir hluti af hinu opinbera heilbrig­iskerfi, en einnig skrifstofufˇlk, stjˇrnendur, rŠstingafˇlk, i­na­armenn sem sjß um fast vi­hald o.s.frv.╗

═ ßlitsger­ minni til heilbrig­isrß­herra var aftur bent ß ■ennan mun ß skilgreiningu ß heilbrig­iskerfinu, eftir ■vÝ hvort Štti Ý hlut Ýslenskur almenningur e­a har­kjarnabÝrˇkratar ESB og handbˇkarger­armenn. Sag­i Úg ■a­ a­ mŠtti lßta ß ■a­ reyna Ý a­ildarvi­rŠ­unum hvort skilningur ESB vŠri meitla­ur Ý stein. ╔g lag­i ■vÝ til a­ Ý l÷gunum um ■jˇnustuvi­skipti yr­i sett skilgreining ß ■vÝ hva­ Ýslensk stjˇrnv÷ld teldu a­ Štti a­ heyra undir hi­ opinbera heilbrig­iskerfi ß Ýslandi. Ůa­ yr­i me­ ÷­rum or­um lßti­ reyna ß hva­ vŠri til Ý yfirlřsingum ESB um a­ ■a­ vŠri stjˇrnv÷ldum Ý hverju landi Ý sjßlfsvald sett, me­ hva­a hŠtti ■au skilgreindu opinbera almanna■jˇnustu og hva­ falli undir hana. Ůa­ Štti a­ vera sßrsaukalaust af allra hßlfu a­ taka ESB ß or­inu?

Skilgreining ß heilbrig­is■jˇnustunni

╔g lag­i ■vÝ til Ý ßlitsger­inni til heilbrig­isrß­herra, a­ eftirfarandi skilgreining ß heilbrig­is■jˇnustu, sem undanskilin yr­i ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar, yr­i tekin upp Ý l÷gin um ■jˇnustuvi­skipti:

Skilgreining: źHeilbrig­is■jˇnusta, hvort sem h˙n er veitt ß heilbrig­isstofnun e­a ekki og ˇhß­ skipulagi og fjßrm÷gnun og hvort sem h˙n er Ý h÷ndum opinberra a­ila e­a ekki. Til heilbrig­is■jˇnustu heyra allir starfsmenn sem a­ rekstri vi­komandi heilbrig­is■jˇnustueiningar koma, hvort sem um er a­ rŠ­a faglŠrt heilbrig­isstarfsfˇlk, skrifstofustarfsmenn, rŠstingafˇlk e­a a­ra sem eru ß launaskrß vi­komandi heilbrig­isrekstrareiningar me­ beinum e­a ˇbeinum hŠtti. Til heilbrig­is■jˇnustunnar heyra ■vÝ verktakar og undirverktakar sem a­ rekstri heilbrig­is■jˇnustueiningarinnar koma.╗

┴herslan ß verktaka og undirverktaka var ekki sÝst til komin, svo a­ opinber heilbrig­isyfirv÷ld gŠtu komi­ Ý veg fyrir hugsanleg fÚlagsleg undirbo­. Minni hŠtta vŠri ß a­ fß ß sig źRŘffert-dˇm╗, vŠru verktakar og undirverktakar, skilgreindir sem hluti af hinu opinbera heilbrig­iskerfi.

Megum vi­ ekki vera ˇsammßla ESB?

═ minnisbla­i Efnahags- og vi­skiptarß­uneytisins, frß 3. mars 2011, ■ar sem fari­ var yfir ■Šr ßbendingar og athugasemdir sem komi­ h÷f­u fram Ý ßlitsger­ minni, var hins vegar stigi­ ß bremsurnar. VÝsa­i rß­uneyti­ til ■eirrar (takm÷rku­u) skilgreiningar ß heilbrig­is■jˇnustu sem fram kemur Ý texta ■jˇnustutilskipunarinnar og tilvitna­ri handbˇk ESB um sama efni og sag­i a­ s˙ skilgreining sem Úg lag­i til źgengi gegn ■eim skilningi sem lag­ur hefur veri­ Ý hugtaki­ Ý tilskipuninni.╗ (!) Ůß gengi skilgreining mÝn lengra en l÷ggj÷f nßgrannalandanna. Ni­ursta­a rß­uneytisins var­ ■vÝ a­ hafna skilgreiningunni, ■ar sem h˙n vŠri ekki efnislega Ý samrŠmi vi­ skilning ESB ß heilbrig­is■jˇnustunni! ź Ver­i frumvarpinu breytt til samrŠmis vi­ fyrrgreinda till÷gu Ý ßlitsger­inni er ■vÝ ekki tryggt a­ um fullnŠgjandi innlei­ingu ß tilskipuninni sÚ a­ rŠ­a og rÚtt a­ allir a­ilar sÚu me­vita­ir um ■ann m÷guleika og ■Šr aflei­ingar sem ■a­ getur haft Ý f÷r me­ sÚr.

PˇlitÝsk mist÷k

A­ mÝnu mati voru hÚr ger­ pˇlitÝsk mist÷k; hÚr var kj÷ri­ tŠkifŠri til a­ lßta ß ■a­ reyna hvort og ■ß hva­a innistŠ­a vŠri fyrir Ýtreku­um yfirlřsingum ESB um a­ ■a­ vŠri ß hendi a­ildarrÝkjanna sjßlfra a­ skilgreina almanna■jˇnustuna og hvernig h˙n er skipul÷g­ og fjßrm÷gnu­. Mist÷kin eru kannski sÝ­ur embŠttismanna rß­uneytisins ľ sem samviskusamlega benda ß a­ hÚr gŠti hugsanlega ßkve­ins misrŠmis. ┴byrg­ stjˇrnmßlamannanna er hins vegar meiri. Ůa­ er ■eirra a­ standa v÷r­ um og skilgreina hagsmuni ═slands hva­ var­ar hina opinberu almanna■jˇnustu og ■ß mß ekki gleyma źsmßa letrinu╗.

Handbˇk s˙ sem rß­uneyti­ vitnar til er lei­beinandi texti frß DGMarkt, ■vÝ sama rß­uneyti innan framkvŠmdastjˇrnarinnar, sem lag­i upphaflegu ■jˇnustutilskipunina fram. Ůa­ ■arf ■vÝ kannski ekki a­ koma ß ˇvart a­ s˙ deild haldi sig vi­ t˙lkun ß ■jˇnustutilskipuninni sem liggur sem nŠst ■eirri ˙tgßfu sem ■eir l÷g­u til, en voru ger­ir afturreka me­. Texti handbˇkar af ■essu tagi er ekki lagalega bindandi, hann er lei­beinandi.

Sjßlfsritsko­un; algengur en hŠttulegur kvilli

Ůa­ er ■vÝ nŠr a­ halda a­ Efnahags-og vi­skiptarß­uneyti­ hafi ■arna falli­ Ý gryfju ■eirrar sjßlfsritsko­unar sem nŠr a­ blˇmstra ef pˇlitÝskur vilji er ekki skÝr. Menn treysta sÚr ekki til a­ ganga Ý berh÷gg vi­ ■a­ sem vir­ist vilji ESB. ┴stŠ­ur ■essa gŠtu svo sem veri­ řmsar, sßlfrŠ­ilegar e­a pˇlitÝskar, ˇtti vi­ a­ vi­ gŠtum veri­ s÷ku­ um van■ekkingu, ■a­ gŠti veri­ a­ vi­ ver­um dregin fyrir dˇmstˇla, ■a­ gŠti veri­ a­ ■etta setti a­ildarvi­rŠ­urnar ˙t af sporinu! Au­vita­ geta lÝka veri­ a­rar ßstŠ­ur eins og ■Šr a­ menn ˇttist a­ of stÝf skilgreining ß opinberri ■jˇnustu, Ý ■essu tilfelli heilbrig­is■jˇnustu, ver­i okkur fj÷tur um fˇt Ý framtÝ­inni. Ůa­ er fullkomlega gild r÷ksemd sem ßstŠ­a er til a­ hafa Ý huga.

En ■ß hef­i au­vita­ ßtt a­ fŠra r÷k a­ slÝku og e­lilegt hef­i veri­ a­ fram hef­i fari­ opin umrŠ­a milli rß­uneyta, ß Al■ingi og Ý fj÷lmi­lum um almanna■jˇnustuna og hi­ norrŠna velfer­armˇdel. Ůß umrŠ­u hef­i sÝ­an ßtt a­ taka upp Ý samninganefndunum. Og ■etta hef­i a­ sjßlfs÷g­u veri­ gert ef a­ ■eim meginhagsmunum ═slands, sem a­ Al■ingi setti sem ˇfrßvÝkjanleg skilyr­i Ý a­ildarvi­rŠ­unum, hef­i veri­ haldi­ ß lofti af ■eim a­ilum sem helst bar skylda til ■ess: Al■ingi, rÝkisstjˇrn og rß­uneytum.

Nř rammal÷g um almanna■jˇnustuna

═ ß­urnefndu minnisbla­i Efnhags-og vi­skiptarß­uneytis vÝsa­i rß­uneyti­ til ■eirrar skilgreiningar sem fram kemur Ý l÷gum nr. 40/2007 um heilbrig­is■jˇnustu og sag­i a­ ■ar me­ hef­i Al■ingi skilgreint heilbrig­is■jˇnustu og vŠri ˇe­lilegt a­ gera ■a­ ÷­ru vÝsi Ý ■essu frumvarpi. ╔g get ˙t af fyrir sig veri­ sammßla ■eirri r÷ksemd svo langt sem h˙n nŠr; ■a­ er ˇe­lilegt a­ vera me­ tvenns konar skilgreiningar Ý l÷gum um sama fyrirbŠri­. Ůa­ sem hef­i hins vegar ■urft a­ gera var a­ opna ß umrŠ­ur um hvort ekki vŠri ßstŠ­a til a­ endursko­a ■ß skilgreiningu sem fram kemur Ý l÷gum nr. 40/2007 me­ hli­sjˇn af ■eirri skilgreiningu sem l÷g­ var til Ý ßlitsger­ minni og b˙a til nřja skilgreiningu. ╔g hef reyndar vilja­ ganga lengra og tali­ e­lilegt a­ allir lagatextar um opinbera ■jˇnustu ver­i teknir til endursko­unar og ger­ar ß ■eim breytingar sem tryggja verndun ■essarar opinberu ■jˇnustu fyrir ßgangi marka­saflanna. ŮvÝ lag­i BSRB fram till÷gu fyrir utanrÝkismßlanefnd hausti­ 2009 um a­ sam■ykkt yr­i nř rammal÷ggj÷f um opinbera almanna■jˇnustu, sem hef­i ■ennan sama tilgang. HÚr er og einnig rÚtt a­ minna ß meirihlutaßlit utanrÝkismßlanefndar Al■ingis sem lag­i samninganefndum og stjˇrnsřslunni lÝnurnar hva­ var­ar a­ildarvi­rŠ­urnar vi­ ESB:

źTelur meiri hlutinn nau­synlegt a­ Ýslensk l÷g og reglur um opinbera almanna■jˇnustu og framkvŠmd hennar ver­i tekin til sko­unar, t.d. me­ sÚrst÷kum l÷gum um almanna■jˇnustu, svo a­ tryggja megi sem frekast er unnt a­ lagaumhverfi ESB hafi ekki ßhrif ß sjßlfstŠtt ßkv÷r­unarvald stjˇrnvalda til a­ skipuleggja og fjßrmagna opinbera almanna■jˇnustu, nÚ heldur dˇmani­urst÷­ur Evrˇpudˇmstˇlsins.╗

Vi­ bÝ­um hins vegar enn eftir hinni pˇlitÝsku lÝnu rÝkisstjˇrnarinnar Ý a­ildarvi­rŠ­unum vi­ ESB. Tekur h˙n eitthva­ mark ß fyrirmŠlum Al■ingis a­ henni beri a­ gŠta a­ ■eim meginhagsmunum ═slands er liggja Ý hinu norrŠna velfer­arkerfi og hinni opinberu almanna■jˇnustu? E­a gerir h˙n bara eins og ESB vill Ý hvert skipti sem hugsanlega vŠri ■÷rf ß a­ gera kr÷fur ß hendur ESB sem ekki samrŠmast Ýtrustu reglum sambandins?

p.s.

Efnahags-og vi­skiptarß­uneyti­ fˇr s÷mu h÷ndum um a­rar till÷gur um skilgreiningar sem lag­ar voru til Ý ßlitsger­inni til ■ßv. heilbrig­isrß­herra Ígmundar Jˇnassonar og v÷r­u­u fÚlags■jˇnustuna og almanna■jˇnustuna Ý heild sinni. Skilgreining ESB ß fÚlags■jˇnustunni er ■rengri en s˙ sem vi­ h÷fum mi­a­ vi­ og var ger­ tillaga til ˙rbˇta. ═ l÷gunum um ■jˇnustuvi­skipti er einnig Ý fyrsta skipti fŠr­ Ý Ýslenskan rÚtt, s˙ lagatikt˙ra ESB a­ skipta almanna■jˇnustunni Ý tvo flokka, ■ar sem annar flokkurinn er utan marka­sl÷ggjafar ESB en hinn ekki. Um ■etta ver­ur fjalla­ nßnar sÝ­ar hÚr ß sÝ­unni.

En svo sanngirni sÚ gŠtt ■ß skellti rß­uneyti­ alls ekki skollaeyrum vi­ ÷llum till÷gum sem fram komu vi­ ger­ frumvarpsins, hvort sem ■Šr komu frß BSRB, AS═, Vi­skiptarß­i e­a Ý ßlitsger­inni til Ígmundar Jˇnassonar. Flestar voru ■Šr til bˇta. Um ■a­ mß frŠ­ast nßnar ß vef Al■ingis.

-phh

á

á

á


Um brřna almannahagsmuni og afsal valds

á

Eins og sÚst af lestri ßlitsger­arinnar sem birt var Ý sÝ­ustu bloggfŠrslu, ■ß eru ßhrifin af sam■ykkt laga um ■jˇnustuvi­skipti (nr. 76 frß j˙nÝ 2011) veruleg frß lř­rŠ­islegu sjˇnarhorni liti­. Al■ingi sam■ykkti a­ auka ôfrelsiö marka­arins ß kostna­ ôfrelsisö lř­rŠ­islega kj÷rinna stjˇrnvalda til a­ skipa samfÚlagslegum mßlum Ý samrŠmi vi­ vilja kjˇsenda. Vilji stjˇrnv÷ld hafa einhverja stjˇrn ß ■vÝ hva­a fyrirtŠki frß evrˇpska efnahagssvŠ­inu hasla sÚr v÷ll hÚr ß landi, ˇhß­ hver starfsemi ■eirra kanna a­ vera e­a hvar ß landinu, ■ß er ■a­ n˙ bundi­ str÷ngum skilyr­um og ■a­ er n˙ Evrˇpudˇmstˇllinn sem hefur skilgreiningarvaldi­ ß ■eim skilyr­um. Eitt slÝkt lykilskilyr­i e­a hugtak er hugtaki­ ôbrřnir almannahagsmunirö, e­a ôoverriding reasons relating to the public interestö.

═ ■jˇnustutilskipuninni segir: "overriding reasons relating to the public interest" means reasons recognised as such in the case law of the Court of Justiceö; almannahagsmunir skilgreinast skv. dˇmaframkvŠmd Evrˇpudˇmstˇlsins.

N˙ ver­ur stjˇrnv÷ldum t.d. ˇheimilt er a­ krefjast ■ess;

  • a­ skjal sem fyrirtŠki frß ÷­ru EES-rÝki ■arf a­ framvÝsa til a­ fŠra s÷nnur ß sÚr, sÚ frumrit, sta­fest endurrit e­a l÷ggilt ■ř­ing nema slÝk krafa sÚ r÷kstudd me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna, (5.gr.)

  • Ef a­gangur a­ ■vÝ a­ veita ■jˇnustu, sem fellur undir gildissvi­ laga ■essara, er hß­ur leyfum skulu skilyr­i fyrir veitingu leyfa vera nau­synleg vegna brřnna almannahagsmuna

  • (8.gr.), - Ef takmarka ß leyfi fyrir ■vÝ a­ veita ■jˇnustu vi­ ßkve­in landsvŠ­i skal ■a­ r÷kstutt me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna, (8.gr.),

  • - Ëheimilt er a­ veita leyfi til ■jˇnustustarfsemi til takmarka­s tÝma nema fj÷ldi tiltŠkra leyfa sÚ takmarka­ur me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna og a­ hŠgt sÚ a­ rÚttlŠta takmarka­an gildistÝma me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna.

  • Allsherjarbann vi­ marka­ssetningu ■eirra l÷gverndu­u starfsstÚtta er falla undir gildissvi­ laga ■essara er ˇheimil. ١ er heimilt a­ kve­a ß um bann vi­ marka­ssetningu l÷gvernda­ra starfsstÚtta vegna brřnna almannahagsmuna svo fremi a­ gŠtt sÚ jafnrŠ­is og me­alhˇfs.

  • ═ gr. 11. 5. segir a­ stjˇrnv÷ldum sÚ ˇheimilt er a­ lßta a­gang a­ ■jˇnustu e­a ■vÝ a­ veita ■jˇnustu me­ sta­festu vera hß­a skilyr­um er fela Ý sÚr:ôa­ meti­ sÚ Ý hverju tilfelli fyrir sig hvort um sÚ a­ rŠ­a v÷ntun ß ■jˇnustu ß ßkve­num marka­i, efnahagsleg ßhrif ■jˇnustunnar e­a hvort ■jˇnustan samrŠmist hagrŠnum ߊtlunum stjˇrnvalda. Heimilt er a­ vÝkja frß ■essu skilyr­i ef ߊtlanir stjˇrnvalda rÚttlŠtast af mikilvŠgum almannahagsmunumö.

HÚr er lř­rŠ­islegu valdi klßrlega řtt til hli­ar og ■eim efnahagslegu ߊtlunum sem kosin stjˇrnv÷ld kunna a­ hafa, sem slÝk. FyrirtŠkin hafa rÚttinn nema a­ stjˇrnv÷ld geti rÚttlŠtt ger­ir sÝnar me­ vÝsun Ý ôbrřna almannahagsmuniö eins og Evrˇpudˇmstˇllinn skilgreinir hugtaki­ ß hverjum tÝma.

Upprunalandsreglan afturgengin

Afskiptum stjˇrnvalda af erlendum sem veita vilja ■jˇnustu ß ═slandi ßn ■ess a­ hafa ■ar sta­festu, er sÝ­an enn ■rengri stakkur sni­inn. Ůa­ er hÚr sem hin alrŠmda upprunalandsregla gengur aftur undir nřju nafni.

ôHins vegar er eing÷ngu heimilt a­ setja sÚrst÷k skilyr­i fyrir veitingu ■jˇnustu ßn sta­festu ef ■a­ er nau­synlegt me­ vÝsan til allsherjarreglu, almanna÷ryggis, lř­heilsu e­a umhverfisverndar.ö

HÚr er yfirv÷ldum sem sagt ekki lengur heimilt a­ setja neins konar skilyr­i fyrir rekstri hins erlenda fyrirtŠkis, nema a­ fyrir liggi a­ starfsemi ■ess geti sett ■jˇ­arhagsmuni Ý uppnßm, stefnt ÷ryggi og heilsu ■jˇ­arinnar Ý vo­a e­a ska­a­ nßtt˙ru landsins.

-phh

á


Lř­rŠ­i­ og hi­ smßa letur ESB e­a ßlitsger­ um frumvarp til laga um ■jˇnustuvi­skipti

Undir lok ßrs 2010 og Ý ßrsbyrjun 2011ávann undirrita­ur a­ ßlitsger­ um fyrirliggjandi frumvarp um ■jˇnustuvi­skipti, sem Štla­ var a­ innlei­a hina umdeildu ■jˇnustutilskipun. ═ ßlitsger­inni var leitast vi­ a­ meta ßhrif frumvarpsins ôß getu stjˇrnvalda til a­ beita lř­rŠ­islega fengnu umbo­i sÝnu til a­ hafa ßhrif ß uppbygginu samfÚlagsins. HÚr ver­ur fyrst og fremst liti­ til m÷gulegra ßhrifa lagasetningarinnar ß hina opinberu almanna■jˇnustu, en einnig liti­ til ■eirra ßhrifa sem l÷gin hafa ß stjˇrnunargetu stjˇrnvalda ß hinum almenna marka­i. HÚr er me­ ÷­rum or­um reynt a­ leggja mat ß frumvarpi­ ˙t frß lř­rŠ­islegu sjˇnarhorni.ö ═ ßlitsger­inni lag­i Úg til ôbreytingar ß l÷gunum sem eiga a­ tryggja a­ svigr˙m stjˇrnvalda sÚ sem mest og um lei­ a­ lř­rŠ­islegur rÚttur borgaranna til a­ hafa ßhrif ß uppbyggingu ■jˇ­fÚlagsins sker­ist sem minnst.ö Ůar sem Úg tel a­ me­ lestri ßlitsger­arinnar veitist ßgŠt innsřn inn Ý l÷gin um ■jˇnustuvi­skipti, og ekki sÝst hvernig ôsmßa letri­ö (sem enginn nennir a­ lesa) hefur ßhrif ß hina stˇru samfÚlagslegu drŠtti ■ß ßkva­ Úg a­ birta ßlitsger­ina Ý heild. (Til greina kemur a­ birta sÝ­an vi­br÷g­ Efnahags- og vi­skiptarß­uneytisins, en rß­uneyti­ taldi ßlitsger­ina ômj÷g gagnlega.ö ═ sv÷rum rß­uneytisins birtist hins vegar einnig, me­ skÝrum hŠtti, ˇttinn vi­ a­ ganga Ý berh÷gg vi­ ■a­ sem tali­ er ESB ■ˇknanlegt. ) ═ ßlitsger­inni eru einnig reifa­ar hugmyndir um setningu rammalaga um almanna■jˇnustu og fŠr­ r÷k fyrir nau­syn ■eirra til a­ verja hi­ norrŠna velfer­armˇdel sem vi­ h÷fum b˙i­ vi­. Nßnar ver­ur fjalla­ um ■Šr hugmyndir sÝ­ar.

┴litsger­ um frumvarp til laga um ■jˇnustuvi­skipti

Unnin fyrir Ígmund Jˇnasson, innanrÝkisrß­herra

Jan˙ar 2011

H÷fundur Pßll H. Hannesson, fÚlagsfrŠ­ingur og bla­ama­ur ß ôNotat ľ magsin om demokrati og Europa.ö Bla­i­ er sta­sett Ý Kaupmannah÷fn og fjallar um mßlefni ESB.

Efnisyfirlit

Formßli bls. 3

Saga ■jˇnustutilskipunarinnar bls. 4

Efnist÷k skřrslunnar bls. 5

Um innlei­ingu tilskipana bls. 5

Innlei­ing ■jˇnustutilskipunarinnar bls. 5

┴hrif tilskipunarinnar eru vÝ­tŠkari en lesa mß Ý lagafrumvarpinu bls. 6

Lagakerfi­ fÝnkembt og breytingar ger­ar eftir forskrift ESB bls. 7

Er ■egar b˙i­ a­ ôafmß ˇsamrřmanleg skilyr­iö leyfisveitinga? bls. 8

FÚlags■jˇnusta og heilbrig­is■jˇnusta undanskilin ľ og ■ˇ... bls. 8

Hva­a fÚlags■jˇnusta? Bls. 8

Hva­a hluti heilbrig­iskerfisins telst heilbrig­iskerfi skv. skilningi ESB? Bls. 9

═slensk skilgreining ß almanna■jˇnustunni samsvarar ekki skilgreiningum ESB bls. 10

Um rammal÷ggj÷f um almanna■jˇnustu bls. 11

Dr÷g a­ l÷gum um opinbera almanna■jˇnustu bls. 12

Um brřna almannahagsmuni bls. 14

Upprunalandsreglan enn vi­ lř­i bls. 15

RafrŠn mßlsme­fer­ bls. 16

Lokaor­ bls. 16

═tarefni bls. 18 - 22

Formßli

Ůjˇnustutilskipun ESB, sem n˙ er veri­ a­ innlei­a me­ ■eim l÷gum um ■jˇnustu sem hÚr ver­a ger­ a­ umtalsefni er s˙ tilskipun ESB sem vaki­ hefur h÷r­ust vi­br÷g­ Ý seinni tÝ­. Kemur ■a­ annars vegar til vegna upphaflegra efnisßkvŠ­a og rˇttŠkra aflei­inga ■eirra og hins vegar vegna ■ess hversu umfangsmikil ßhrif hennar geta or­i­. ═ ■rˇa­ri rÝkjum er allt a­ 70% efnahagslÝfs settur undir hatt ■jˇnustu og sß hlutur fer vŠntanlega vaxandi, ekki sÝst vegna sÝaukinnar tilhneigingar til a­ endurskilgreina řmsa atvinnustarfsemi og flokka hana sem ■jˇnustu. Eftir h÷r­ ßt÷k sem stˇ­u Ý hartnŠr ■rj˙ ßr, nß­ust loks lyktir Ý mßli­ Ý lok ßrs 2006. Og ■ˇ svo ˇhŠtt sÚ a­ fullyr­a a­ fßir hafi veri­ sßttir me­ ■ß ■jˇnustutilskipun sem skrifa­ var undir, reyndu a­ilar hver fyrir sig a­ sjßlfs÷g­u a­ gera sinn hlut Ý herna­inum sem mestan og margir ur­u til a­ hrˇsa sigri ■ˇ ˙r sitt hvorum herb˙­um kŠmu.

ŮŠr siguryfirlřsingar sem ■ß voru gefnar hafa sÝ­an a­ sjßlfs÷g­u ekkert a­ gera me­ raunveruleika ■jˇnustutilskipunarinnar og hver ßhrif hennar eru e­a rÚttara sagt, geta or­i­. ╔g segi ôgeta or­i­ö vegna ■ess a­ ■a­ er einkenni ß tilskipunni a­ h˙n er ekki au­veld Ý t˙lkun og ■vÝ ekki au­sÚ­ hver ßhrif hennar endnalega ver­a. Ůar munu nokkrir megin■Šttir skipta mßli:

  • ═ fyrsta lagi skiptir ■a­ mßli hvernig ■jˇnustutilskipunin er innleidd, bŠ­i Ý l÷g og reglur en einnig hva­a ôru­ningsßhrifö h˙n mun hafa ß ■au l÷g sem fyrir er Ý vi­komandi landi. HÚr skiptir pˇlitÝsk sřn og vilji stjˇrnvalda ÷llu mßli um hvort og Ý hva­a ßtt ■a­ svigr˙m sem tilskipunin sjßlf veitir, er nřtt.

  • ═ ÷­ru lagi geta ÷nnur rÝki sem sett eru undir ■jˇnustutilskipunina, gert athugasemdir vi­ ■ann hßtt sem einst÷k rÝki innlei­a tilskipunina.

  • ═ ■ri­ja lagi getur framkvŠmdanefnd ESB skipt sÚr af innlei­ingu einstakra rÝkja og kn˙i­ ß um breytingar.

  • ═ fjˇr­a lagi getur Evrˇpudˇmstˇlinn (European Court of Justice, ECJ) (e­a EFTA-dˇmstˇlinn) annars vegar kve­i­ upp ˙rskur­i ■ess efnis a­ tilskipunin hafi veri­ ranglega innleidd og hins vegar getur ECJ kve­i­ upp dˇma var­andi t˙lkun ß ■eim fj÷lda vafaatri­a sem er a­ finna Ý tilskipuninni og og ■annig kn˙i­ fram annan skilning sem hefur ÷nnur ßhrif en einst÷k rÝki t÷ldu a­ vŠri vi­ lř­i ■egar ■au upphaflega sam■ykktu tilskipunina.

  • ═ fimmta lagi ■ß eru Ý tilskipuninni ßkvŠ­i um endursko­un hennar ß ■riggja ßra fresti sem gefa fŠri ß breytingum ß ßkvŠ­um e­a nřjum ßkvŠ­um.

Saga ■jˇnustutilskipunarinnar

Ůjˇnustutilskipunin, sem upphaflega var l÷g­ fram ßri­ 2004, er li­ur Ý ■eirri markmi­ssetningu Lissabon ߊtlunarinnar frß ßrinu 2000 um a­ gera ESB a­ samkeppnishŠfasta marka­ssvŠ­i heimsins. Um lei­ og lÝta mß ß tilskipunina sem tŠki til a­ koma Ý framkvŠmd einni af h÷fu­kennisetningum ESB um fjˇrfrelsi­, ■.e. frelsi til a­ veita ■jˇnustu ßsamt svok÷llu­u ôsta­festufrelsiö. H˙n ßtti einnig a­ vera praktÝskt tŠki til a­ efla ■jˇnustuvi­skipti milli landa ESB, en ߊtla­ haf­i veri­ ˙t a­ ■au vŠru hlutfallslega mun minni en hlutfall ■jˇnustuvi­skipta Ý hverju landi gŠfi tilefni til a­ Štla.

Ůa­ leikur enginn vafi ß a­ s˙ heimsřn sem var rß­andi ß ■eim tÝma sem ■jˇnustutilskipunin kom fram og hefur haft sterk ßhrif ß alla ger­ hennar, var hugmynd svokalla­rar nřfrjßlshyggju um a­ marka­urinn sÚ um lei­ kjarni samfÚlagsins og lausnin ß vandamßlum ■ess. ŮvÝ var tilskipunin gagnrřnd fyrir a­ megin■ungi hennar lŠgi Ý a­ efla rÚtt fyrirtŠkja og ry­ja um lei­ ˙r vegi ÷llum hindrunum fyrir a­ ■a­ markmi­ nßist. Ůa­ er ˙t af fyrir sig e­lilegt a­ ômarka­urinnö sÚ vi­fang tilskipunarinnar enda eiga ßkvŠ­i hennar a­ beinast a­ ■vÝ a­ leysa vandamßl svonefnds ôinnri marka­arö ESB. Engu a­ sÝ­ur var tilskipunin Ý upphaflegu formi ßkaft gagnrřnd fyrir hugmyndafrŠ­ilega slagsÝ­u. Vi­ undirb˙ning tilskipunarinnar fÚkk ■annig or­i­ ôvi­skiptahindrunö rˇttŠkari og vÝ­fe­mari merkingar en ß­ur og var lßti­ nß yfir ÷ll ■au gildi, l÷g og reglur, samfÚlagshef­ir og uppbygginu samfÚlagsins sem hugsanlega gßtu komi­ Ý veg fyrir hi­ fullkomna frelsi fyrirtŠkjanna. SÝ­an var ôreikna­ ˙tö (sbr. t.d. skřrslu Copenhagen Economics frß 2004 sem unnin var fyrir framkvŠmdastjˇrn ESB) hver efnahagslegur ßvinningur afnßms ■essara vi­skiptahindrana gŠti or­i­ og um lei­ og jßkvŠtt mat var lagt ß ßŠtla­a aukningu ■jˇnustuvi­skipta milli landa. SamkvŠmt ofangreindri skřrslu Copenhagen Economics * myndi ■jˇnustutilskipunin lei­a til ôaukinnar framlei­ni, aukinnar atvinnu, hŠrri launa og lŠkkandi ver­lags.ö FramkvŠmdastjˇrn ESB veifa­i ■essum ôni­urst÷­umö ˇspart ß sÝnum tÝma og ■egar mßlinu haf­i veri­ stillt upp ß ■ennan veg, var ■a­ ekki spurningin hvort, heldur hvernig Štti a­ fara a­. (* http://www.copenhageneconomics.com/Expertise/Trade---Internal-Market/The-EU-Service-Directive-Study.aspx)

Reyndar ur­u vi­br÷g­ evrˇpskrar verkalř­shreyfingar ÷ll ÷nnur og neikvŠ­ari en Štla mŠtti, hafi einhver teki­ framtÝ­armynd framkvŠmdastjˇrnar ESB bˇkstaflega. En ■a­ var ekki a­eins evrˇpsk verkalř­shreyfing sem snerist ÷ndver­ gegn tilskipuninni; vir­uleg fÚl÷g eins og The British Medical Association og ˇtal fÚlagasamt÷k og einstaklingar um ßlfuna ■vera og endilanga, skßru upp her÷r og b÷r­ust af alefli gegn tilskipuninni og hinum řmsu ßkvŠ­um hennar.

Gallar tilskipunarinnar ˙t frß lř­rŠ­islegu sjˇnarmi­i liggja hins vegar Ý tvennu; annars vegar eru ßhrif tilskipunarinnar ■au a­ sterkrar tilhneigingar gŠtir til a­ ˙tfŠra landamŠri hins innri marka­ar og er ■ß seilst inn ß svi­ opinberrar almanna■jˇnustu. Hins vegar takmarka ßkvŠ­i tilskipunarinnar hef­bundinn rÚtt stjˇrnvalda til a­ skipa mßlum gagnvart hinum almenna marka­i. ôFrelsiö marka­arins er auki­ ß kostna­ ôfrelsisö lř­rŠ­islega kj÷rinna stjˇrnvalda til a­ skipa samfÚlagslegum mßlum Ý samrŠmi vi­ vilja kjˇsenda.

Ůessarar hugmyndafrŠ­i sÚr au­vita­ sta­ Ý hinni endanlegu ger­ af ■jˇnustutilskipuninni og ■vÝ ■eim l÷gum um ■jˇnustuvi­skipti sem n˙ stendur til a­ sam■ykkja. ═ athugasemdum vi­ frumvarpi­ kemur fram ôrÚttlŠtingö ß hvers vegna frelsi­ fyrir ■jˇnustu ßn sta­festu ■arf a­ vera svona miki­ og ber h˙n ˇneitanlega keim af ■eirri gagnrřnislausu jßkvŠ­ni sem lesa mß Ý ofangreindri skřrslu frß Copenhagen Economics : ôMe­ afnßmi hindrana ver­ur au­veldara fyrir ■jˇnustuveitendur a­ veita ■jˇnustu ßn sta­festu sem jafnframt eykur samkeppni og lei­ir ■vÝ til hagrŠ­is fyrir vi­takendur ■jˇnustu Ý formi lŠgra ver­s og betri gŠ­a.ö

Efnist÷k skřrslunnar

═ ■essari skřrslu ver­ur ekki reynt a­ leggja mat ß hugsanlegan efnahagslegan ßvinning af m÷gulega auknum ■jˇnustuvi­skiptum milli ═slands og annarra ■eirra landa sem tilskipunin tekur til. A­ ■vÝ er best er vita­ hafa Ýslensk stjˇrnv÷ld ekki gert sjßlfstŠ­a tilraun til ■ess heldur og hugsanleg ni­ursta­a ■vÝ ˇ■ekkt og ˇrŠdd.

Ůess Ý sta­ mun leitast vi­ a­ meta ßhrif ■jˇnustutilskipunarinnar og innlei­ingar hennar, sem a­ mestu birtist Ý frumvarpinu til laga um ■jˇnustuvi­skipti, ß getu stjˇrnvalda til a­ beita lř­rŠ­islega fengnu umbo­i sÝnu til a­ hafa ßhrif ß uppbygginu samfÚlagsins. HÚr ver­ur fyrst og fremst liti­ til m÷gulegra ßhrifa lagasetningarinnar ß hina opinberu almanna■jˇnustu, en einnig liti­ til ■eirra ßhrifa sem l÷gin hafa ß stjˇrnunargetu stjˇrnvalda ß hinum almenna marka­i.

HÚr er me­ ÷­rum or­um reynt a­ leggja mat ß frumvarpi­ ˙t frß lř­rŠ­islegu sjˇnarhorni.

Um lei­ eru lag­ar til breytingar ß l÷gunum sem eiga a­ tryggja a­ svigr˙m stjˇrnvalda sÚ sem mest og um lei­ a­ lř­rŠ­islegur rÚttur borgaranna til a­ hafa ßhrif ß uppbyggingu ■jˇ­fÚlagsins sker­ist sem minnst. Till÷gur til breytinga ß l÷gum e­a sem ßhrif hafa ß l÷gin eru af ■rennum toga:

  • Ý fyrsta lagi a­ sß fyrirvari Al■ingis sem settur var vi­ innlei­ingu tilskipunarinnar a­ frumkvŠ­i ■ßverandi heilbrig­isrß­herra, Ígmundar Jˇnassonar, ver­i fŠr­ur inn Ý l÷g um ■jˇnustuvi­skipti,

  • Ý ÷­ru lagi a­ settar ver­i frekari skilgreiningar inn Ý l÷gin og eru hÚr settar fram till÷gur a­ slÝkum skilgreiningum

  • og Ý ■ri­ja lagi a­ alvarlega ver­i Ýhugu­ ger­ rammalaga um almanna■jˇnustu sem hafa munu ßhrif ß aflei­ingar laganna um ■jˇnustutvi­skipti.

Um innlei­ingu tilskipana

Tilskipanir ESB gefa yfirleitt ■eim ■jˇ­um sem hlut eiga a­ mßli nokku­ svigr˙m um me­ hva­a hŠtti tilskipanirnar eru innleiddar Ý l÷g vi­komandi lands. Hins vegar beita l÷ndin ˇlÝkum a­fer­um vi­ slÝkar innlei­ingar. Sumar rÝkisstjˇrnir lÝta ß innlei­ingu sem äeinkamßl stjˇrnsřslunnarô og ■a­ sÚ tŠknilegt ˙rlausnarefni rß­uneyta a­ yfirfara og a­laga eldri l÷g tilskipuninni. Ínnur rÝki, sÚrstaklega ■egar um flˇknari og yfirgripsmeiri tilskipanir er a­ rŠ­a eins og ■jˇnustutilskipunina, og sÚrstaklega ■egar ßgreiningur hefur veri­ uppi um innhald og t˙lkanir ß ßkvŠ­um hennar, freista ■ess a­ nß sßtt um mßli­ me­ vÝ­tŠku og nßnu samrß­i vi­ hagsmunaa­ila og a­ra er gŠtu lagt gagnleg innlegg Ý umrŠ­una. SlÝk umrŠ­a um mßli­ er ■vÝ hluti innlei­ingarinnar.

╔g tel seinni lei­ina hafa ˇtvÝrŠ­a kosti; h˙n er lř­rŠ­islegri, hvetur til umrŠ­u um ■au gildi sem vi­ viljum halda Ý og varpar sÝ­an skřrara ljˇsi ß hver lř­rŠ­islegur kostna­ur ═slands kann a­ vera ef vilji stjˇrnvalda er talinn ganga Ý bßga vi­ gildandi reglur ESB. H˙n gefur lÝka aukna m÷guleika ß ■vÝ a­ nß fram ■eim kr÷fum sem vi­ setjum fram, (■vÝ ekki nßum vi­ ■vÝ fram sem vi­ h÷fum ■egar gefi­ eftir,) um lei­ og s˙ afsta­a er skynsamleg n˙ ■egar gengi­ er til heildarsamninga vi­ ESB.

Dˇmstˇlar skeri ˙r rÝsi ßgreiningur. Ůeir hafa Ý seinni tÝ­ haft tilhneigingu til a­ t˙lka tilskipanir ESB ■r÷ngt ß forsendum hins innri marka­ar og hefur dˇmsvaldi­ or­i­ stefnumarkandi Ý anda marka­shyggju.

Innlei­ing ■jˇnustutilskipunarinnar

UtanrÝkisrß­uneyti­ haf­i Ý upphafi forrŠ­i Ý mßlinu og leiddi undirb˙ningsvinnu a­ innlei­ingu hennar. ═ upphafi stˇ­ Ýslensk stjˇrnsřsla frammi fyrir tveimur megin valkostum vi­ a­ lei­a tilskipunina Ý l÷g; Annars vegar a­ vefa einstaka ■Štti hennar inn Ý ■au fj÷lm÷rgu l÷g sem fyrir voru og ßkvŠ­i tilskipunarinnar h÷f­u ßhrif ß. Hins vegar a­ setja ein l÷g um ■jˇnustuvi­skipti, ■ar sem tilskipunin Ý heild vŠri yfirfŠr­ Ý eina lagasetningu. Seinni kosturinn var­ ofan ß, ekki sÝst ■ar sem hann ■ˇtti einfaldari vi­ureignar. Vi­ nßnari Ýhugun sÚst ■ˇ, a­ s˙ vinna sem fyrri kosturinn ger­i kr÷fu til, ■.e. a­ a­laga ÷ll ôtengdö l÷g a­ ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar, ver­ur ekki umfl˙in, enda gerir ■jˇnustutilskipunin kr÷fu til ■ess.

Ůa­ mß gera sÚr Ý hugarlund a­ fyrri kosturinn, a­ innlei­a tilskipunina me­ breytingum ß ■eim l÷gum sem ver­a fyrir ßhrifum af tilskipuninni, hef­i kalla­ fram fyrr nßkvŠmari sko­un ß hugsanlegum aflei­ingum tilskipunarinnar. Ůa­ hef­i m÷gulega opna­ fyrir blŠbrig­arÝkari og upplřstari umrŠ­u Ý ■jˇ­fÚlaginu, ß­ur en tilskipunin var innleidd Ý l÷g. L÷gum um ■jˇnustuvi­skipti fylgir hins vegar sama ˇvissa og tilskipuninni sjßlfri. Ůa­ eina sem er vÝst er a­ l÷ggjafinn ■arf a­ ôvinna aftur fyrir sigö og er nau­beyg­ur til a­ breyta ÷­rum l÷gum til samrŠmis vi­ ■jˇnustutilskipunina. M÷guleikarnir til lř­rŠ­islegrar umrŠ­u um ßhrif ■jˇnustutilskipunarinnar eru ■ß ■vÝ mi­ur ekki lengur fyrir hendi me­ sama hŠtti og fyrr.

═slendingar sk÷pu­u sÚr ßkve­i­ svigr˙m me­ fyrirvara sem Al■ingi sam■ykkti ■egar tilskipunin kom ■ar til afgrei­slu. Fyrirvarinn er svohljˇ­andi:

äVi­ uppt÷ku ■jˇnustutilskipunarinnar (2006/123/EB) Ý EES-samninginn er minnt ß af

hßlfu ═slands a­ tilskipunin hefur m.a. ekki ßhrif ß rß­ningarskilmßla og -skilyr­i, samskipti

milli a­ila vinnumarka­arins, rÚttinn til ■ess a­ semja um og ganga frß kjarasamningum og

grundvallarrÚttindi, s.s. verkfallsrÚttinn og rÚttinn til a­ grÝpa til a­ger­a ß vinnusta­. Ůjˇnustutilskipunin hefur ekki ßhrif ß vinnul÷ggj÷f e­a ■rÝhli­a samvinnu verkalř­sfÚlaga, vinnuveitenda og stjˇrnvalda.

Af ═slands hßlfu er l÷g­ ßhersla ß a­ hin vÝ­tŠka samsta­a me­al ═slendinga um a­ gera

ߊtlanir um a­ger­ir, svo og vi­eigandi rß­stafanir, sem mi­a a­ ■vÝ a­ standa v÷r­ um rÚttindi

innlendra og ˙tsendra starfsmanna og gˇ­an a­b˙na­ ß vinnust÷­um, strÝ­i ekki gegn

■jˇnustutilskipuninni. ŮŠr rß­stafanir geta m.a. nß­ yfir skilvirkt kerfi um almenna beitingu

kjarasamninga og innlei­ingu sameiginlegrar ßbyrg­ar verktaka og undirverktaka til ■ess a­

tryggja a­ rÚttindi vinnandi fˇlks sÚu virt.

Af ═slands hßlfu er l÷g­ ßhersla ß a­ ■a­ ver­i ßfram ß valdsvi­i innlendra yfirvalda ľ ß

÷llum stigum stjˇrnsřslunnar, rÝkisvalds og sveitarstjˇrna ľ a­ ßkvar­a Ý hva­a mŠli hi­

opinbera skuli veita ■jˇnustu, hvernig h˙n skuli skipul÷g­ og fjßrm÷gnu­ og hva­a sÚrst÷ku

kva­ir skuli gilda um slÝka opinbera ■jˇnustu.ô

┴hrif tilskipunarinnar eru vÝ­tŠkari en lesa mß Ý lagafrumvarpinu

Ůegar ßhrif innlei­ingar ■jˇnustutilskipunarinnar eru metin, liggur a­ sjßlfs÷g­u veigamesti ■ßtturinn Ý fyrirliggjandi frumvarpi til laga um ■jˇnustuvi­skipti, hvernig skilgreiningum ■ar er hßtta­, or­alagi, ßherslum og ÷­ru er lřtur a­ sÚr-Ýslenskri a­l÷gun tilskipunarinnar. Ůa­ er ■ˇ ekki nŠgjanlegt a­ horfa eing÷ngu til frumvarpsins sjßlfs, ■vÝ tilskipunin segir til um fleiri ■Štti en ■ar koma fram me­ beinum hŠtti.

SamkvŠmt tilskipuninni ■urfa stjˇrnv÷ld a­ skima laga og regluverk sitt. me­ tilliti til nokkurra greina. Hva­ var­ar sta­festurÚtt ■urfa stjˇrnv÷ld, samkvŠmt 5. gr. tilskipunarinnar, a­ skima l÷g til a­ kanna m÷guleika ß einfaldari lagaskipan. SambŠrilegt ßkvŠ­i er ekki a­ finna Ý frumvarpinu. Greinar 14 og 25 Ý tilskipuninni (gr. 11 og gr. 20 Ý frumvarpinu) krefjast samrŠmingar annarra laga e­a reglna. Grein 15 Ý tilskipuninni kve­ur ß a­ ekki megi beita ßkve­num h÷mlum nema a­ uppfylltum vissum skilyr­um og breyta eigi l÷gum og reglum til samrŠmis, ef ■÷rf er ß. SambŠrileg ßkvŠ­i eru ekki Ý frumvarpinu. Greinar 9 til og me­ 13 Ý tilskipuninni kalla einnig ß skimun laga og hugsanlega samrŠmingu (gr 8., 9. og 10 Ý frumvarpinu). Ekki mß leggja ßkve­nar kva­ir ß frelsi til veitingar ■jˇnustu nema innan ■r÷ngra skilyr­a, sbr. 16 gr. tilskipunarinnar (gr. 13 Ý frumvarpinu) og kallar ■a­ hugsanlega ß breytingar annarra laga og reglna til samrŠmingar. (ôL÷gbŠru yfirvaldi er einungis heimilt a­ setja sÚrst÷k skilyr­i fyrir veitingu ■jˇnustu ßn sta­festu ef ■a­ er nau­synlegt me­ vÝsan til allsherjarreglu, almanna÷ryggis, lř­heilsu e­a umhverfisverndar.ö)

Tilskipunin gerir um lei­ kr÷fur um breytingar ß n˙verandi l÷gum og reglum, ef ■Šr eru ekki taldar standast ßkvŠ­i hennar. SambŠrileg ßkvŠ­i, um kva­ir til samrŠmingar annarra laga vi­ vŠntanleg l÷g um ■jˇnustuvi­skipti, er ekki a­ finna Ý frumvarpinu. Ůar sem ■essum ßkvŠ­um er beint til stjˇrnvalda og a­ger­a sem ■au hafa Ý hendi sÚr, ■ß eru ■au vŠntanlega ekki taldar til ôefnisßkvŠ­aö tilskipunarinnar.

Ësagt skal lßti­ hvort ■a­ eru e­lileg vinnubr÷g­ a­ sleppa ■essum tilteknu ßkvŠ­um tilskipunarinnar vi­ ger­ frumvarpsins, en ein aflei­inga ■essa er a­ mikilvŠgir ■Šttir innlei­ingar tilskipunarinnar eru ekki jafn au­sjßanlegir af lestri frumvarpsins og ■egar tilskipunin er sko­u­. HÚr er sem sagt um a­ rŠ­a ■Šr breytingar ß gildandi l÷gum og regluger­um sem og skilyr­um fyrir veitingu leyfa til fyrirtŠkja, sem l÷gin kalla ß. Ůegar meta ■arf ßhrif ■jˇnustutilskipunarinnar ˙t frß lř­rŠ­islegu sjˇnarmi­i, ■.e. hver eru ßhrifin ß valkosti stjˇrnvalda, ■ß ■arf augljˇslega a­ horfa til ■essarra breytinga, ekki sÝ­ur en til ôefnisßkvŠ­aö tilskipunarinnar eins og h˙n er fŠr­ Ý l÷g. Kalli l÷g eins og ■au sem hÚr um rŠ­ir ß vÝ­tŠkar breytingar ß ÷­rum l÷gum og regluger­um, hlřtur ■a­ a­ gefa tilefni til sjßlfstŠ­rar umfj÷llunar Al■ingis. Al■ingi ■arf a­ sjßlfs÷g­u a­ taka ■ennan li­ innlei­ingar ■jˇnustutilskipunarinnar til umrŠ­u um lei­ og lagafrumvarpi­ um ■jˇnustuvi­skipti er ß dagskrß. HÚr mß t.d. nefna a­ Ý Hollandi hefur veri­ ߊtla­ a­ breyta ■urfi um 30-40% af gildandi regluger­um sveitarfÚlaga svo ■Šr samrŠmist ßkvŠ­um tilskipunarinnar. (http://ec.europa.eu/internal_market/services/docs/services-dir/studies/2007_consequences_for_local_authorities_en.pdf

Lagakerfi­ fÝnkembt og breytingar ger­ar eftir forskrift ESB

Hva­ var­ar gr. 15. Ý tilskipuninni ■ß uppßleggur h˙n a­ildarrÝkjum a­ yfirfara allt lagakerfi sitt, meta hvort tilgreind atri­i Ý gr. 15.2 standist ■au skilyr­i sem sÝ­an eru sett Ý gr. 15.3. og breyta sÝ­an l÷gunum me­ hli­sjˇn af ■eim kr÷fum ef ■÷rf er ß. ١ svo rŠtt sÚ um a­ildarrÝki Ý greininni, e­a ômember statesö ß ■etta ßkvŠ­i vi­ um ■au l÷nd EES sem taka upp ■jˇnustutilskipunina og er li­ur Ý innlei­ingu hennar.

═ gr.15.4 er sÝ­an sÚrstaklega teki­ fram a­ ■etta eigi einnig vi­ ■ann hluta almanna■jˇnustunnar sem ESB kallar Services of general economic interest, (SGEI) og ■řtt er Ý frumvarpi til laga um ■jˇnustuvi­skipti sem ô■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­ingu". Ůetta ßkvŠ­i er ■ˇ skilyrt me­ setningu (sem vÝsar til (ß­ur 86 gr.2) n˙106.2 TFEU ): ... svo fremi a­ beiting ■essara ßkvŠ­a komi ekki Ý veg fyrir, lagalega e­a Ý reynd, a­ ■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­ingu, geti sinnt ■vÝ sÚrstaka hlutverki sem henni er Štla­. Um ■essa skilyr­ingu er tvennt a­ segja. Annars vegar ■a­ a­ h˙n hef­i varla veri­ sett ef engin hŠtta vŠri talin ß a­ umrŠdd ßkvŠ­i gŠtu haft neikvŠ­ ßhrif ß m÷guleika almanna■jˇnustunnar til a­ gegna hlutverki sÝnu. Hins vegar ■ß eru frŠ­imenn mj÷g ˇsamßla um hvort e­a hversu mikil v÷rn liggur Ý vi­komandi skilyr­ingu ■egar kemur til kasta dˇmstˇla.

Hitt er vÝst a­ skynsamlegra er vi­ mat ß ßhrifum tilskipana ESB a­ gera rß­ fyrir verstu hugsanlegum aflei­ingum, dˇmaframkvŠmd Evrˇpudˇmstˇlsins hefur l÷ngum komi­ m÷nnum Ý opna skj÷ldu.

Er ■egar b˙i­ a­ ôafmß ˇsamrřmanleg skilyr­iö leyfisveitinga ?

Eins og fram hefur komi­ ■ß ■urfa stjˇrnv÷ld ekki a­eins a­ skima lagasafni­ me­ hli­sjˇn af 15.gr. tilskipunarinnar, heldur einnig me­ tilliti til 9.gr sem fjallar um leyfisveitingar. Me­ tilliti til ■ess hversu leyfisveitingar eru mikilvŠgt lř­rŠ­islegt tŠki stjˇrnvalda til a­ hafa ßhrif ß samfÚlagslega ■rˇun og uppbyggingu, ■ß er ßstŠ­a til a­ Štla a­ stˇrfelldar breytingar ß ■essu regluger­arumhverfi k÷llu­u ß ÷flugt samrß­ stjˇrnvalda vi­ sem flesta hagsmunaa­ila og a­ fram fŠri opin pˇlitÝsk umrŠ­a um efni breytinganna, kosti ■eirra og galla. Ůa­ vekur ■vÝ ˇneitanlega athygli a­ lesa Ý athugasemdum vi­ frumvarpi­ mßlsgrein sem ver­ur vart ÷­ruvÝsi skilin en a­ ■essi vinna sÚ yfirsta­in og hafi fari­ fram a­ mestu Ý kyrr■ey: ô═ tilskipuninni eru einnig ßkvŠ­i sem lista upp skilyr­i sem ˇheimilt er a­ setja fyrir veitingu ■jˇnustu. Rß­uneytin fengu ■vÝ hvert og eitt ■a­ hlutverk a­ fara yfir leyfisferli og l÷ggj÷f ß sÝnu svi­i til a­ einfalda leyfisferli og afmß skilyr­i sem ekki samrřmast ßkvŠ­um tilskipunarinnar. Samband Ýslenskra sveitarfÚlaga a­sto­a­i sveitarfÚl÷g vi­ a­ gera slÝkt hi­ sama.ô

FÚlags■jˇnusta og heilbrig­is■jˇnusta undanskilin ľ og ■ˇ...

١ svo oft sÚ lßti­ Ý ve­ri vaka a­ tekist hafi a­ koma almanna■jˇnustunni undan ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar, ■ß rÝkir ■ar enn mikill vafi. Ůessi vafatri­i er enn a­ finna Ý frumvarpinu til laga um ■jˇnustuvi­skipti. ═ annarri grein lagafrumvarpsins segir a­ ■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem ekki er af efnahaglegum toga, fÚlags■jˇnusta og heilbrig­is■jˇnusta, sÚu undan■egin ßkvŠ­um laganna. Ëvissan liggur Ý or­alagi, afm÷rkunum og skilgreiningum Ý tilskipuninni.

Hva­a fÚlags■jˇnusta?

Ůannig er fÚlags■jˇnustan Ý annarri grein ■jˇnustutilskipunarinnar einungis undanskilin ß ■remur svi­um og tilgreint a­ hÚr sÚ um a­sto­ frß rÝkinu (the State) a­ rŠ­a; upptalningin var­ar -fÚlagslegt h˙snŠ­i, -um÷nnun barna og -stu­ning vi­ fj÷lskyldur e­a einstaklinga äÝ nau­umô (in need). ((j) social services relating to social housing, childcare and support of families and persons permanently or temporarily in need which are provided by the State, by providers mandated by the State or by charities recognised as such by the State;)

Ţmsir hafa lßti­ uppi efasemdir um hvort ■essi undan■ßga sÚ fullnŠgjandi til ■ess a­ ôfÚlags■jˇnustaö Ý ■eim skilningi sem almennan mß telja hÚr ß landi, sÚ a­ fullu undanskilin ßkvŠ­um tilskipunarinnar og ■ß um lei­ laga um ■jˇnustuvi­skipti. Hvernig ber t.d. a­ skilja or­in ôin needö? Eru ■ar ekki fremur um a­ rŠ­a fˇlk sem er a.m.k. ôÝ kr÷ggumö ef ekki ôÝ ney­ö, fremur en a­ ■a­ sÚ veri­ a­ uppfylla ■arfir vanalegs fˇlks? ( ...with the objective of ensuring support for those who are permanently or temporarily in a particular state of need because of their insufficient family income or total or partial lack of independence and for those who risk being marginalised. These services are essential in order to guarantee the fundamental right to human dignity and integrity...)

Um÷nnun barna og vistun ß ═slandi ß vegum opinberra a­ila er ekki bundin vi­ ô■urfandi einstaklingaö og ■vÝ ■arf a­ ganga ˙r skugga um hva­a skilningur er rÚttur. ١ svo a­ leyf­ur hafi veri­ rekstur st÷ku barnaheimila Ý h÷ndum einkaa­ila, ■ß stendur eflaust ekki til af hßlfu menntamßlarß­uneytisins a­ efna til opins samkeppnismarka­s ß ■essu svi­i me­ ■ßttt÷ku erlendra samkeppnisa­ila. Dagvistun ß ═slandi er ß vegum sveitarfÚlaga og h˙n sem řmis ÷nnur um÷nnun barna ß vegum hins opinbera hefur řmis ÷nnur almenn fÚlagsleg, menntunarleg og menningarleg markmi­ ÷nnur en ■au a­ koma ß mˇts vi­ ■arfir ■eirra sem hallast standa fŠti Ý ■jˇ­fÚlaginu. Mß ■ar nefna markmi­ Ý sambandi vi­ jafnrÚtti kynjanna og Ý tengslum vi­ atvinnustefnu og er ■vÝ ekki rÚtt a­ setja ■ß ■jˇnustu ß ˇheftan samkeppnismarka­. Ůannig ■arf hÚr a­ fß nßnari skřringar e­a skilmerkilegri skilgreiningar.

HÚr legg Úg ■vÝ til a­ or­i­ fÚlags■jˇnusta ver­i skilgreint Ý texta laganna til a­ taka af ÷ll tvÝmŠli um hvernig Ýslensk stjˇrnv÷ld vilja t˙lka hugtaki­ og hva­ Ý ■vÝ felist.

Skilgreining:

ôFÚlags■jˇnusta. Me­ fÚlags■jˇnustu er ßtt vi­ ■ß ■jˇnustu sem stjˇrnv÷ld skilgreina sem slÝka, ˇhß­ ■vÝ hvort h˙n er veitt af rÝki e­a sveitarfÚl÷gum e­a a­ilum Ý umbo­i ■eirra. FÚlags■jˇnustunni er Štla­ a­ efla j÷fnu­ Ý samfÚlaginu, a­ hlaupa undir bagga me­ margvÝslegum hŠtti me­ ■eim sem h÷llum fŠti standa til lengri e­a skemmri tÝma, a­ virkja einstaklinga og hˇpa til ■ßttt÷ku Ý ■jˇ­fÚlaginu, a­ auka jafnrÚtti kynjanna me­ margvÝslegum rß­um, a­ koma Ý veg fyrir ˇmßlefnalega mismunun af sÚrhverju tagi. ┌rrŠ­i fÚlags■jˇnustunnar taka hvort sem er til einstaklinga e­a hˇpa og geta veri­ fyrirbyggjandi jafnt sem gripi­ er ß vandamßlum dagsins Ý dag e­a upps÷fnu­um fÚlagslegum fortÝ­arvanda.ö

HÚr ■arf a­ lesa til gl÷ggvunar gr. 27 og 28 Ý formßla ■jˇnustutilskipunarinnar:

  1. This Directive should not cover those social services in the areas of housing, childcare and support to families and persons in need which are provided by the State at national, regional or local level by providers mandated by the State or by charities recognised as such by the State with the objective of ensuring support for those who are permanently or temporarily in a particular state of need because of their insufficient family income or total or partial lack of independence and for those who risk being marginalised. These services are essential in order to guarantee the fundamental right to human dignity and integrity and are a manifestation of the principles of social cohesion and solidarity and should not be affected by this Directive.

    (28) This Directive does not deal with the funding of, or the system of aids linked to, social services. Nor does it affect the criteria or conditions set by Member States to ensure that social services effectively carry out a function to the benefit of the public interest and social cohesion. In addition, this Directive should not affect the principle of universal service in Member States' social services.

Hva­a hluti heilbrig­iskerfisins telst heilbrig­iskerfi skv. skilningi ESB?

Ůa­ var miki­ barist me­ margvÝslegum r÷kum gegn ■vÝ a­ heilbrig­is■jˇnusta yr­i felld undir ■jˇnustutilskipunina. Og ■egar ßkvŠ­i 2. (f) er sko­a­ mß Štla a­ ■a­ hafi tekist a­ fullu. (gr 2. Scope. (f) healthcare services whether or not they are provided via healthcare facilities, and regardless of the ways in which they are organised and financed at national level or whether they are public or private;)

En ■egar grein 22 Ý formßla er hins vegar lesin sÚst vi­ hva­a skilgreiningu ß heilbrig­is■jˇnustu sem undanskilin er ■jˇnustutilskipuninni, er ßtt. A­eins er ßtt vi­ ■Šr heilbrig­isstÚttir sem hafa fagbundi­ (einka-) leyfi til starfa Ý ■vÝ landi sem ■jˇnustan er veitt. Ůa­ ß vŠntanlega vi­ um stÚttir eins og lŠkna og hj˙krunarfrŠ­inga og a­rar l÷gvernda­ar stÚttir. A­rar stÚttir innan heilbrig­isgeirans eru ekki undanskildar ßkvŠ­um ■jˇnustutilskipunarinnar. Ůa­ ■řddi til dŠmis a­ opinn samkeppnismarka­ur rÝkir Ý st÷rfum Ý heilbrig­isgeiranum sem unnin eru af ■eim sem ekki eru Ý l÷gverndu­u starfi. Og samkvŠmt handbˇk framkvŠmdastjˇrnar ESB er hÚr a­eins ßtt vi­ ■jˇnustu ■essara stÚtta vi­ sj˙klingana sjßlfa. Íll ■jˇnusta ÷nnur Ý heilbrig­iskerfinu sem vi­kemur ÷­rum ■ßttum en sj˙klingunum beint, svo sem bˇkhalds■jˇnusta, rŠstingar, matseld, stjˇrnsřsla, vi­hald b˙na­ar og h˙sa og starfsemi rannsˇknarst÷­va fellur hins vegar undir ■jˇnustutilskipunina. Sama ß vi­ endurhŠfingarst÷­var og a­rar st÷­var sem stu­la a­ fyrirbyggjandi a­ger­um, lÝkamsrŠktarst÷­var, sundlaugar o.fl. Ůessi ■jˇnusta ß eing÷ngu a­ vera ß marka­i skv. ■jˇnustutilskipuninni.

Ůa­ mß eflaust lßta ß ■a­ reyna Ý samningavi­rŠ­um hvort ■essi skilningur er meitla­ur Ý stein. Undir ■ennan leka mß ■ˇ freista a­ setja me­ ■vÝ a­ lßta vilja og skilning stjˇrnvalda ß hva­ telst heilbrig­iskerfi koma fram Ý skilgreiningu ß hugtakinu Ý l÷gunum um ■jˇnustuvi­skipti. ŮvÝ er eftirfarandi skilgreining l÷g­ til:

Skilgreining:

źHeilbrig­is■jˇnusta, hvort sem h˙n er veitt ß heilbrig­isstofnun e­a ekki og ˇhß­ skipulagi og fjßrm÷gnun og hvort sem h˙n er Ý h÷ndum opinberra a­ila e­a ekki. Til heilbrig­is■jˇnustu heyra allir starfsmenn sem a­ rekstri vi­komandi heilbrig­is■jˇnustueiningar koma., hvort sem um er a­ rŠ­a faglŠrt heilbrig­isstarfsfˇlk, skrifstofustarfsmenn, rŠstingafˇlk e­a a­ra sem eru ß launaskrß vi­komandi heilbrig­isrekstrareiningar me­ beinum e­a ˇbeinum hŠtti. Til heilbrig­is■jˇnustunnar heyra ■vÝ verktakar og undirverktakar sem a­ rekstri heilbrig­is■jˇnustueiningarinnar koma.╗

(Skilgreining ■essi mun einnig hafa ßhrif gagnvart ÷­rum tilskipunum ESB ß heilbrig­issvi­i. Sjß me­fylgjandi ums÷gn BSRB um veitingu heilbrig­is■jˇnustu yfir landamŠri.)

═slensk skilgreining ß almanna■jˇnustunni samsvarar ekki skilgreiningum ESB

SamkvŠmt lagafrumvarpinu ß ■a­ ekki a­ hafa ßhrif ß ôrÚtt stjˇrnvalda til a­ skilgreina, Ý samrŠmi vi­ EES-reglur, hva­ skuli vera ■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­inguö, nÚ ß ôskipulag og fjßrm÷gnun ■jˇnustu Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­ingu, Ý samrŠmi vi­ EES reglur um rÝkisa­sto­, e­a hva­a sÚrst÷ku skyldur eru faldar slÝkri ■jˇnustuö.

Augljˇsa vandamßli­ ß ■essu stigi mßls, er a­ Ýslensk stjˇrnv÷ld hafa ekki skilgreint me­ neinum hŠtti hva­a ■jˇnusta teljist vera ô■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­inguö nÚ ■ß hva­a ■jˇnusta teljist "■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem ekki er af efnahagslegum toga". ═slensk stjˇrnv÷ld hafa ■vÝ enga skilgreiningu ß opinberri almanna■jˇnustu tiltŠka sem fellur a­ skilningi ESB ß fyrirbŠrinu. Ůa­ getur skapa­ augljˇs vandamßl og vissar hŠttur. Ůa­ skiptir miklu hvort og me­ hva­a hŠtti stjˇrnv÷ld skilgreina almanna■jˇnustuna ■egar kemur t.d. a­ mati dˇmstˇla ß hva­a rÚtt ■jˇnustuveitendur ß almennum marka­i hafa gagnvart hinu opinbera.

En um lei­ mß segja a­ hÚr opnist tŠkifŠri til a­ taka heildstŠtt ß mßlum opinberu almanna■jˇnustunnar og skilgreina e­li hennar og umfang me­ ■eim hŠtti a­ henni sÚ trygg­ hßmarksv÷rn. Stjˇrnv÷ldum er um lei­ trygg­ur rÚttur til a­ skipa mßlum hennar me­ sjßlfstŠ­um hŠtti Ý samrŠmi vi­ lř­rŠ­islegan vilja kjˇsenda Ý landinu.

Er hÚr l÷g­ fram tillaga a­ skilgreiningu ß hugt÷kunum ô■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­inguö og "■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem ekki er af efnahagslegum toga" og lagt til a­ ■eim ver­i fundinn sta­ur Ý skilgreiningakafla komandi laga um ■jˇnustuvi­skipti.

Skilgreining;

Ůjˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­ingu (SGEI): Ůjˇnusta Ý almanna■ßgu, sem hefur almenna efnahagslega ■ř­ingu, er ■jˇnusta sem er veitt gegn endurgjaldi og fellur ■vÝ undir gildissvi­ ■essara laga. Ůjˇnusta Ý almanna■ßgu, sem veitt er gegn endurgjaldi, sem ■ˇ myndar ekki megintekjustofn vi­komandi ■jˇnustua­ila, heldur er h˙n a­ veigamiklu leyti fjßrm÷gnu­ af opinberu fÚ, er ekki skilgreind sem ■jˇnusta me­ efnahagslega ■ř­ingu og er ■vÝ undanskilin ■essum l÷gum. Ůa­ ß ekki sÝst vi­ ■egar ■jˇnustan gegnir samfÚlagslegu hlutverki, starfsemin er bygg­ ß samtryggingu eins skatttekjum og meginhlutverk hennar er ekki skilgreint me­ tilvÝsun Ý ar­semi heldur er Štla­ a­ ■jˇna almenningi . SlÝk ■jˇnusta flokkast ■vÝ sem ä■jˇnusta Ý almanna■ßguô (SGI) sem l÷g ■essi taka ekki til.

Skilgreining;

Ůjˇnusta Ý almanna■ßgu sem ekki er af efnahagslegum toga (NSGEI): Ůessi l÷g taka a­eins til ■jˇnustu sem er veitt gegn endurgjaldi. Ůjˇnusta ßn endurgjalds er ekki skilgreind sem ■jˇnusta skv. skilgreiningu Ý 50. gr. sßttmßlans og fellur ■jˇnustan Ý almanna■ßgu sem veitt er ßn endurgjalds ■vÝ ekki undir gildissvi­ ■essara laga. Ůjˇnusta Ý almanna■ßgu, sem veitt er gegn endurgjaldi, sem ■ˇ myndar ekki megintekjustofn vi­komandi ■jˇnustua­ila, heldur er h˙n a­ meirihluta fjßrm÷gnu­ af opinberu fÚ, er ekki skilgreind sem ■jˇnusta me­ efnahagslega ■ř­ingu og er ■vÝ undanskilin ■essum l÷gum. Ůa­ ß ekki sÝst vi­ ■egar ■jˇnustan gegnir samfÚlagslegu hlutverki, starfsemin er bygg­ ß samtryggingu eins skatttekjum og meginhlutverk hennar er ekki skilgreint me­ tilvÝsun Ý ar­semi heldur er Štla­ a­ ■jˇna ÷llum almenningi sem slÝkum. Ůa­ er rÚttur opinbera stjˇrnvalda ß hva­a stjˇrnsřslustigi sem er, a­ skilgreina ■jˇnustu sem undir hana heyrir og ■jˇnar almennings■÷rfum sem ä■jˇnustu Ý almanna■ßgu.ô

Um rammal÷ggj÷f um almanna■jˇnustu

١ svo ■jˇnustutilskipunin sÚ innleidd Ý Ýslenskan rÚtt vegna ■ess a­ ═sland er a­ili a­ EES en ekki ESB, ■ß dregur frumvarpi­ um ■jˇnustuvi­skipti fram me­ gl÷ggum hŠtti řmis ■au vandamßl og hŠttur sem almanna■jˇnustan ß ═slandi stendur frammi fyrir vi­ hugsanlega inng÷ngu Ý ESB. ŮvÝ er hÚr m.a. lagt til a­ rÝkisstjˇrnin leggi fram rammal÷g um almanna■jˇnustuna. Er ■a­ gert me­ tilvÝsun til ofangreindrar umfj÷llunar, en ekki sÝ­ur til ■ess a­ Ý vi­rŠ­um vi­ ESB nßist nau­synleg heildarsřn ß almanna■jˇnustuna, sem annars er rŠdd Ý me­ ˇsamstŠ­um og ˇfullnŠgjandi hŠtti skv. kaflauppskiptingu ESB Ý vi­rŠ­unum.

Er hÚr liti­ til ■ess a­ hagsmunir almanna■jˇnstunnar hafa veri­ metnir ß Al■ingi sem meginhagsmunir ═slands Ý a­ildarvi­rŠ­um vi­ ESB og tali­ nau­synlegt a­ sko­a m÷guleikana ß setningu sÚrstakra laga um almanna■jˇnustu til a­ tryggja megi ■ß hagsmuni. ═ ßliti meirhluta utanrÝkismßlanefndar kemur fram a­ ô■a­ grundvallaratri­i Ý ■essu efni a­ hvert og eitt rÝki geti haldi­ ßkv÷r­unarvaldi um skipulag sinnar almanna■jˇnustu a­ ■vÝ tilskildu a­ allir Ýb˙ar vi­komandi a­ildarrÝkis fßi noti­ ■jˇnustu og sitji vi­ sama bor­.ö Ennfremur ôTelur meiri hlutinn nau­synlegt a­ Ýslensk l÷g og reglur um opinbera almanna■jˇnustu og framkvŠmd hennar ver­i tekin til sko­unar, t.d. me­ sÚrst÷kum l÷gum um almanna■jˇnustu, svo a­ tryggja megi sem frekast er unnt a­ lagaumhverfi ESB hafi ekki ßhrif ß sjßlfstŠtt ßkv÷r­unarvald stjˇrnvalda til a­ skipuleggja og fjßrmagna opinbera almanna■jˇnustu, nÚ heldur dˇmani­urst÷­ur Evrˇpudˇmstˇlsins.ö

Enn fremur er ˇhjßkvŠmilegt a­ lÝta til ■ess sem stendur Ý athugasemdum um frumvarpi­ og var­ar eina af grundvallarbreytingnum sem fylgja l÷gum um ■jˇnustutvi­skipti. ═ lagafrumvarpinu er Ý fyrsta skipti gert rß­ fyrir a­ setja Ý Ýslensk l÷g, a­ almanna■jˇnustunni ver­i skipt Ý tvo a­greinda ■Štti samkvŠmt umdeildri venju sem veri­ hefur a­ mˇtast innan ESB ß umli­num ßrum. HÚr er um a­ rŠ­a hugt÷kin ô■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem hefur almenna efnahagslega ■ř­inguö og "■jˇnusta Ý almanna■ßgu sem ekki er af efnahagslegum toga".

═ athugasemdunum laga um ■jˇnustuvi­skipti segir: ôFramangreind hugt÷k hafa ekki veri­ skilgreind Ý Ýslenskum l÷gum og Ý ■essu frumvarpi er ekki a­ finna skilgreiningu ß ■eim. Skilgreining ■eirra er alls ekki ˇumdeild Ý Evrˇpu og er Ý raun Ý st÷­ugri ■rˇun. ŮvÝ ver­ur a­ telja a­ ef nau­synlegt ■ykir a­ skilgreina ■au Ý Ýslenskum l÷gum fari betur ß ■vÝ a­ ■a­ sÚ gert Ý l÷gum ß svi­i almanna■jˇnustu.ö

Ůa­ er ■vÝ nau­synlegt, sÚ farin s˙ lei­ sem hÚr er l÷g­ til og skilgreiningum ß almanna■jˇnustunni vÝsa­ anna­, a­ Ýhuga alvarlega hvort ■a­ er skynsamlegt og Ý samrŠmi vi­ gˇ­a stjˇrnsřslu a­ sam■ykkja umrŠtt frumvarp ß­ur en fyrir liggur hva­a merkingu menn vilja leggja Ý svo mikilvŠg hugt÷k sem eru nřjung ß svi­i laga ß ═slandi. Skilgreining ■essara nřju hugtaka um almanna■jˇnustu er forsenda ■ess a­ hŠgt sÚ a­ gera sÚr grein fyrir hvernig t˙lka eigi greinar ■eirra innbyr­is og ■vÝ hver merking laganna um ■jˇnustuvi­skipti raunverulega er. ═ l÷gunum er Ýtreka­ vÝsa­ Ý ■essi hugt÷k og rÚtt stjˇrnvalda til a­ skilgreina ■au og ■ar me­ hvar markalÝnur milli opinberrar almanna■jˇnustu og marka­arins liggja. ŮvÝ kann a­ vera nau­synlegt a­ nř l÷g um almanna■jˇnustuna ver­i sam■ykkt ß­ur en gengi­ er til atkvŠ­a um l÷g um ■jˇnustuvi­skipti.

Ůa­ vŠri Ý ÷llu falli til bˇta vi­ lagasetningu sem ■essa ß svi­i ■jˇnustuvi­skipta, a­ fram fŠri vÝ­tŠkari umrŠ­a um ■essi lykilhugt÷k sem snerta almanna■jˇnustu og ■ß nřjung sem s˙ tvÝskipting hennar sem hÚr er l÷g­ til, ˇneitanlega er. Me­ ■vÝ mŠtti a­ einhverju leyti bŠta upp fyrir ■ann skort ß samrß­i og umrŠ­u sem annars einkenndi innlei­ingarferli­, ■ˇ seint sÚ.

Dr÷g a­ l÷gum um opinbera almanna■jˇnustu

Eftirfarandi dr÷g a­ l÷gum um opinbera almanna■jˇnustu ßsamt me­fylgjandi greinager­, vann undirrita­ur sem al■jˇ­afulltr˙i BSRB og voru ■au l÷g­ fyrir fund utanrÝkismßlanefndar Al■ingis sem greinager­ BSRB ■ann 8. j˙nÝ 2009. Mß lÝta ß ■au sem fyrstu dr÷g ■ar sem tˇnninn er sleginn, en engu a­ sÝ­ur dr÷g sem ■arfnast frekari ˙rvinnslu. (*Sjß me­fylgjandi greinager­ BSRB sem Ýtarefni.)

1.áááá Opinber yfirv÷ld, rÝki og sveitarfÚlag bera ßbyrg­ ß almanna■jˇnustunni gagnvart Ýslenskum rÝkisborgurum, ÷­rum ■eim sem til hennar kunna a­ hafa rÚtt og gagnvart samfÚlaginu Ý heild. Almanna■jˇnustan er veitt Ý almanna■ßgu me­ ■eim hŠtti er opinber yfirv÷ld telja best haga­ til a­ tryggja ■arfir borgaranna, svo h˙n megi stu­la a­ almennumá j÷fnu­i og framsŠkinni ■rˇun samfÚlagsins. Ůa­ er bein lÝna milli vilja almennings Ý sambandi vi­ velfer­arsamfÚlagi­ og almanna■jˇnustuna og svigr˙ms rÝkisstjˇrnar til a­ koma ■eim vilja i verk. Frelsi rÝkisstjˇrnar til a­ veita almanna■jˇnustu ßn hafta frß lagasetningu er var­ar hinn almenna marka­ er ■vÝ mikilvŠgur li­ur Ý lř­rŠ­i ■jˇ­arinnar. Almanna■jˇnustan er veitt eftir ■vÝ sem frekast er unnt ß grundvelli hugmynda um sjßlfbŠra ■rˇun og umhverfisvernd. Almanna■jˇnustan er ekki skilyrt ßkvŠ­um laga er snerta hinn almenna marka­, nÚ hß­ neinum skilyr­um einkahagsmuna nÚ er h˙n hß­ stefnu hins opinbera ß svi­i (al■jˇ­legra) vi­skiptasamninga.

2.áááá Grunngildi almanna■jˇnustunnar eru: Ůjˇnusta fyrir alla, samhengi ■jˇnustu yfir tÝma, hß gŠ­i ■jˇnustu, ■arfir einstaklinga en ekkiá grei­slugeta střri a­gengi a­ ■jˇnustunni, virk notendavernd, a­ stjˇrnsřslan sÚ opin og gegnsŠ, ■jˇnusta samrŠmd og samtakamßtturinn nřttur, lř­rŠ­isleg stjˇrn, ßbyrg­ og samsta­a.

3.áááá Til almanna■jˇnustu tilheyrir heilbrig­is■jˇnusta, fÚlags■jˇnusta, menntakerfi­, almannatryggingar, lÝfeyrissjˇ­a■jˇnusta, vatnsveitur, hitaveitur, orkuveitur, sundlaugar, bˇkas÷fn, almenningssamg÷ngur, fÚlagslega h˙snŠ­iskerfi­ o.fl. ■Šttir ■jˇnustu sem hi­ opinbera, rÝki og/e­a sveitarfÚl÷g kunna a­ telja rÚtt a­ flokka til opinberrar almanna■jˇnustu.

4.áááá RÝki og sveitarfÚl÷g geta stutt fjßrhagslega (ni­urgreitt) hverja ■ß opinberu almanna■jˇnustu sem ■au ßkve­a og Ý ■eim mŠli ■au telja nau­synlegt til framdrßttará almannahagsmunumá e­a hagsmunum ■eirra hˇpa sem ■jˇnustunnar njˇta og/e­a svo ■a­ megi stu­la a­ almennri fram■rˇun og uppbyggingu almanna■jˇnustunnar.

5.áááá áŮŠr stofnanir e­a fyrirtŠki sem veita almanna■jˇnustu skulu vera a­ fullu Ý eigu rÝkisins e­a sveitarfÚlags, e­a Ý hverri ■eirri eignarsamsetningu ■essara a­ila sem ver­a vill, e­a Ý h÷ndum fÚlaga (associations) sem eru a­ fullu Ý eign opinberra a­ila. Stofnanir, fyrirtŠki e­a fÚl÷g sem veita almanna■jˇnustu skulu vera a­ fullu undir stjˇrn opinberra a­ila, sem eftir atvikum fara sameiginlega e­a hver fyrir sig me­ ßbyrg­ fyrir ÷llum ger­um ofantalinna stofnana, fyrirtŠkja e­a fÚlaga, ˇhß­ ■vÝ hvort fyrirtŠki e­a fÚl÷g sÚu ß hlutafÚlagaformi e­a ÷­ru rekstrarformi.

6.áááá Íll vi­skipti innan stofnana, fyrirtŠkja e­a fÚlaga sem veita opinbera almanna■jˇnustu e­a ■eirra ß milli eru undanskilin kv÷­ um ˙tbo­sskyldu ß hinum almenna marka­i.

7.áááá Rekstur opinberrar almanna■jˇnusta ver­ur ekki bo­inn ˙t ß marka­i nema a­ undangenginni skřrri ßkv÷r­uná meirihluta stjˇrnar Ý vi­eigandi opinberri stofnun, fyrirtŠki e­a fÚlagi sem ß­ur veitti umrŠdda ■jˇnustu. ┴ ■a­ vi­ hvort sem Štlunin er a­ leita tilbo­a Ý ■jˇnustuna Ý heild e­a einhvern hluta hennar.

áSlÝk ßkv÷r­un ver­ur ekki tekin nema fyrir liggi:

7.a. Opinber skřrsla er ber saman umsřslukostna­ (vi­skiptakostna­/transaction cost), meti ßhŠttu ß og samfara ■vÝ a­ sß sem bř­ur Ý ■jˇnustuna uppfylli ekki a­ fullu vŠntanlegan samning, meti fjßrmagnskostna­, meti vŠntingar um frammist÷­u ■ess a­ila sem bř­ur Ý ■jˇnustuna ß grundvelli rannsˇknar ß fyrri frammist÷­u tilbo­sa­ila sem ■jˇnustuveitenda, meti og beri saman kostna­ sem ver­ur hugsanlega samfara yfirt÷ku nřs ■jˇnustuveitenda ß umhverfis- og fÚlagslegum ■ßttum mi­a­ vi­ ˇbreytta ■jˇnustu hins opinbera a­ila.

7.b. Eigi tilbo­ a­ koma til ßlita ver­ur ■a­ a­ vera meti­ jßkvŠtt a­ teknu tilliti til eftirfarandi ■ßtta:á

Tilbo­sgjafi skuldbindi sig til a­ grei­a ekki lŠgri laun en Ýslenskir kjarasamningará Ý vi­eigandi starfsgreinum kve­a ß um.

Tilbo­sgjafi skuldbindi sig til a­ vir­a alla vi­eigandi samninga og sßttmßla er snerta jafnrÚtti kynjanna, sanngj÷rn vi­skipti (fair trade), umhverfisvernd og sjßlfbŠra ■rˇun.

Tilbo­ ver­ur ekki sam■ykkt nema a­ undangengnu samrß­i vi­ opinbera a­ila og stÚttarfÚl÷g.

Íll ˙tbo­sg÷gn og tilbo­ eru opinber g÷gn.

HßmarksgildistÝmi samninga er veita tilbo­sgjafa sÚrleyfi ß vettvangi opinberrar ■jˇnustu er 3 ßr.

SÚrhver tilraun til beinna e­a ˇbeinna m˙tugrei­sla af hßlfu tilbo­sgjafa mun lei­a til opinberrar saksˇknar og ˙tilokunar frß ■ßttt÷ku Ý ˙tbo­um ß vegum hins opinbera, fyrir vi­komandi fyrirtŠki, mˇ­urfyrirtŠki ■ess og sÚrhvert fyrirtŠki sem kann a­ vera Ý eigu fyrirtŠkis tilbo­sgjafa e­a mˇ­urfyrirtŠkis ■ess.á

Fari­ ver­i a­ ÷­ru leyti eftir ßkvŠ­um tilskipunar ESB um opinber innkaup.

8.áááá Stofnun, fyrirtŠki e­a fÚlagi sem veitir opinbera almanna■jˇnustu ver­ur a­eins veri­ selt, a­ hluta e­a ÷llu leyti, til einkaa­ila;

-A­ undangenginni atkvŠ­agrei­slu me­al almennings ■ar sem ■ßtt taka ■eir sem nřta sÚr e­a eiga rÚtt ß vi­komandi ■jˇnustu og a­ meirihluti er fyrir s÷lu og a­ minnsta kosti fjˇr­ungur atkvŠ­isbŠrra manna hafi teki­ ■ßtt Ý kosningu. (nema ■etta ver­i alltaf bori­ undir ■jˇ­aratkvŠ­i.)

- a­ ■vÝ tilskildu a­ allur s÷luhagna­ur ver­i endurfjßrfestur Ý hinni opinberu almanna■jˇnustu ■annig a­ heildarver­mŠti hennar ver­i (a.m.k.)á jafnmiki­ og fyrir s÷lu.

áááá á9. Ůar sem almanna■jˇnusta er hß­ tilskipunum innri marka­ar ESB:

a) ■ß ver­ur ÷ll einokunar■jˇnusta, hvort sem er ß landsvÝsu e­a ß hÚra­svÝsu, a­ vera Ý eigu opinberra a­ila (dŠmi Landsnet e­a vatnsveitur) (Annar m÷guleiki vŠri a­ ˙tiloka einka- og sÚrleyfi til einkaa­ila...)

b) sÚrhver veitandi almanna■jˇnustu sem ekki er Ý eigu hins opinbera (t.d. orkufyrirtŠki e­a ÷nnur fyrirtŠki sem ■egar hafa veri­ einkavŠdd og ekki er tali­ gerlegt a­ nß aftur undir opinbera stjˇrn) l˙ta s÷mu ßkvŠ­um gr.7b Ý l÷gum ■essum er var­a umhverfis ľ og fÚlagslega ■Štti, umsamin laun o.s.frv. og opinber fyrirtŠki gera . Ůeim er einnig skylt a­ vir­a ßkvŠ­i 2. gr. eftir f÷ngum.

áá 10. Ůessi l÷g koma me­ engum hŠtti Ý veg fyrir rekstur gˇ­ger­ar-

áááááááá stofnana og ááfyrirtŠkja sem ekki eru rekin me­ ar­semissjˇnarmi­

áááááááá fyrir augum (non-profit) ß vissum ■ßttum ■jˇnustu sem skarast vi­

áááááááá verkefni rÝkis og sveitarfÚlaga.

Um brřna almannahagsmuni

Me­ sam■ykkt ■jˇnustutilskipunarinnar og laga um ■jˇnustuvi­skipti ver­ur sni­inn ■rengri stakkur en ß­ur hva­ var­ar řmsar kr÷fur til ■jˇnustuveitenda, sem stjˇrnv÷ld mega n˙ ekki gera nema me­ tilvÝsun Ý ôbrřna almannahagsmuniö. N˙ ver­ur t.d. ˇheimilt er a­ krefjast ■ess a­ skjal frß ÷­ru EES-rÝki sÚ frumrit, sta­fest endurrit e­a l÷ggilt ■ř­ing nema slÝk krafa sÚ r÷kstudd me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna, (5.gr.) - Ef a­gangur a­ ■vÝ a­ veita ■jˇnustu, sem fellur undir gildissvi­ laga ■essara, er hß­ur leyfum skulu skilyr­i fyrir veitingu leyfa vera nau­synleg vegna brřnna almannahagsmuna , (8.gr.), - Ef takmarka ß leyfi fyrir ■vÝ a­ veita ■jˇnustu vi­ ßkve­in landsvŠ­i skal ■a­ r÷kstutt me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna, (8.gr.), - Ëheimilt er a­ veita leyfi til ■jˇnustustarfsemi til takmarka­s tÝma nema fj÷ldi tiltŠkra leyfa sÚ takmarka­ur me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna og a­ hŠgt sÚ a­ rÚttlŠta takmarka­an gildistÝma me­ vÝsan til brřnna almannahagsmuna. Allsherjarbann vi­ marka­ssetningu ■eirra l÷gverndu­u starfsstÚtta er falla undir gildissvi­ laga ■essara er ˇheimil. ١ er heimilt a­ kve­a ß um bann vi­ marka­ssetningu l÷gvernda­ra starfsstÚtta vegna brřnna almannahagsmuna svo fremi a­ gŠtt sÚ jafnrŠ­is og me­alhˇfs.

═ gr. 11. 5. segir a­ stjˇrnv÷ldum sÚ ˇheimilt er a­ lßta a­gang a­ ■jˇnustu e­a ■vÝ a­ veita ■jˇnustu me­ sta­festu vera hß­a skilyr­um er fela Ý sÚr:ôa­ meti­ sÚ Ý hverju tilfelli fyrir sig hvort um sÚ a­ rŠ­a v÷ntun ß ■jˇnustu ß ßkve­num marka­i, efnahagsleg ßhrif ■jˇnustunnar e­a hvort ■jˇnustan samrŠmist hugrŠnum ߊtlunum stjˇrnvalda. Heimilt er a­ vÝkja frß ■essu skilyr­i ef ߊtlanir stjˇrnvalda rÚttlŠtast af mikilvŠgum almannahagsmunumö. HÚr er lř­rŠ­islegu valdi klßrlega řtt til hli­ar og ■eim ߊtlunum sem kosin stjˇrnv÷ld kunna a­ hafa sem slÝk. FyrirtŠkin hafa rÚttinn nema a­ stjˇrnv÷ld geti rÚttlŠtt ger­ir sÝnar me­ vÝsun Ý brřna almannahagsmuni.

MikilvŠgt er a­ hafa skilgreininguna ß ôbrřnum almannahagsmunumö sem vÝ­fe­masta og opnasta, enda tengist rÚttur stjˇrnvalda til a­ger­a Ý ■essum tilvikum ■vÝ a­ ■au geti vÝsa­ til äbrřnna almannahagsmunaô. Ef liti­ er til 40. gr. Ý formßla sÚst a­ brřna almannahagsmuni mß skilgreina me­ vÝsan til fj÷lbreyttra atri­a. Ůa­ er hins vegar lykilatri­i a­ Ý tilskipuninni er sß listi takmarka­ur vi­ hva­ ECJ, Evrˇpudˇmstˇllinn hefur skilgreint sem brřna almannahagsmuni Ý einst÷kum dˇmsmßlum og a­ m÷gulegt er a­ sß listi taki breytingum Ý takt vi­ nřja dˇma.

DŠmi um hvernig dˇmstˇlinn hefur vÝsa­ til brřnna almannahagsmuna er Laval mßli­ Ý SvÝ■jˇ­. Ůar var sta­fest a­ verkalř­sfÚl÷g mega grÝpa til a­ger­a. Ůann rÚtt taldi dˇmstˇllinn hins vegar ekki vera ˇtakmarka­an: A­eins mŠtti hamla rÚtti fyrirtŠkja til a­ veita ■jˇnustu sÚ ■a­ rÚttlŠtt me­ tilvÝsun Ý brřna almannahagsmuni. (A restriction on the freedom to provide services may be justified only if it pursues a legitimate objective compatible with the Treaty and is justified by overriding reasons of public interest; if that is the case, it must be suitable for securing the attainment of the objective which it pursues and not go beyond what is necessary in order to attain it.) Ůa­ var tali­ a­ nřting rÚttar verkalř­sfÚlaga til a­ berjast gegn hugsanlegum fÚlagslegum undirbo­um (social dumping) teljist rÚttlŠtanleg me­ tilvÝsun Ý almannahagsmuni (justified by overriding reasons of public interest). Vi­urkennt var a­ vinnubann verkalř­sfÚlaganna (blockade) ß Laval teljist v÷rn fyrir hagsmuni verkamanna. Ůa­ telst hins vegar ekki vera rÚttlŠtanleg a­ger­ me­ vÝsan Ý brřna almannahagsmuni.

ŮvÝ er lagt til a­ bŠtt ver­i vi­ skilgreiningar Ý l÷gunum eftirfarandi kafla:

ärß­andi ßstŠ­ur me­ tilvÝsun Ý brřna almannahagsmuniô: ôŮa­ er Ýslenskra stjˇrnvalda a­ meta me­ hva­a hŠtti slÝkir hagsmunir eru skilgreindir. Brřna almannahagsmuni mß skilgreina me­al annars, me­ tilvÝsun til; opinberrar stefnu stjˇrnvalda (public policy), opinberrar almannavarna (public security), ÷ryggis almennings (public safety), lř­heilsu, nau­synjar ■ess a­ vi­halda jafnvŠgi Ý fjßrmßlum almannatryggingakerfisins og annarra tengdra velfer­ar■jˇnustu■ßtta, neytendaverndar, mˇttakenda ■jˇnustu og vinnuafls, sanngirni vi­skipta, a­ger­a gegn svindli, verndar umhverfisins og ■Úttbřlisumhverfis, heilbrig­is dřra, hugverkarÚtt, verndun s÷gulegs- og listarfs ■jˇ­arinnar, stefnu stjˇrnvalda Ý fÚlagsmßlum sem og Ý menningarmßlum. äBrřnir almannahagsmunirô ■urfa ■vÝ ekki a­ taka til allra landsmanna e­a landsins alls Ý hverju tilfelli, heldur geta ■eir eftir atvikum vÝsa­ til almannahagsmuna ßkve­ins hˇps e­a vÝsa­ til ßkve­inna landshluta e­a svŠ­a.

RÚtt er a­ hafa Ý huga a­ ■rˇun skilgreininga ■essara vi­mi­unarhugtaka er hß­ ■eim dˇmum sem Evrˇpudˇmstˇllinn kann a­ kve­a upp Ý framtÝ­inni. Einnig a­ hugt÷kin er oft ■r÷ngt skilgreind ■annig a­ a­ public policy ß t.d. vi­ um allherjarreglu, fremur en almenna stefnu stjˇrnvalda. (41) The concept of "public policy", as interpreted by the Court of Justice, covers the protection against a genuine and sufficiently serious threat affecting one of the fundamental interests of society and may include, in particular, issues relating to human dignity, the protection of minors and vulnerable adults and animal welfare. Similarly, the concept of public security includes issues of public safety.


Upprunalandsreglan enn vi­ lř­i

S˙ regla sem mestum deilum olli ■egar ■jˇnustutilskipunin kom fyrst fram, var svok÷llu­ upprunalandsregla. SamkvŠmt henni var ■jˇnustua­ila eing÷ngu skylt a­ fara eftir ■eim l÷gum og reglum sem giltu Ý ■vÝ landi sem hann haf­i heimilisfestu og stjˇrnv÷ldum Ý mˇtt÷kulandinu, ■ar sem veita ßtti ■jˇnustuna, ßttu a­ hafa ßkaflega takmarka­an rÚtt til a­ skipta sÚr a­ rekstri ■jˇnustua­ilans. Ůessi regla er enn Ý gildi hva­ var­ar ■jˇnustua­ila er veita ■jˇnustu ßn sta­festu e­a eins og segir Ý ums÷gn vi­ l÷gin:

ôEins og ß­ur hefur veri­ komi­ fram bygg­i upphaflega tillagan ß ■vÝ a­ um alla ■jˇnustu innan gildissvi­ tilskipunarinnar myndi gilda fyrrgreind upprunalandsregla en s˙ Štlun olli t÷luver­um deilum. Mßlami­lunin var ■vÝ s˙ a­ lßta upprunalandsregluna einungis gilda ■egar ■jˇnusta er veitt ßn sta­festu og er ■a­ ßstŠ­a fyrrgreindrar kaflaskiptingar.ö

SamkvŠmt gr.13 (gr. 16.1á Ý ■jˇnustutilskipuninni) mega innlend stjˇrnv÷ld ekki setja e­a hafa Ý gildi nein hamlandi l÷g e­a reglur sem var­a a­gang a­ ■jˇnustustarfsemi (service activity) e­a veitingu ■jˇnustu nema a­ ßkvŠ­in taki mi­ af ■remur meginreglum eins og fram kemur Ý lagatextanum:

(a) non-discrimination: the requirement may be neither directly nor indirectly discriminatory with regard to nationality or, in the case of legal persons, with regard to the Member State in which they are established;

(b) necessity: the requirement must be justified for reasons of public policy, public security, public health or the protection of the environment;

(c) proportionality: the requirement must be suitable for attaining the objective pursued, and must not go beyond what is necessary to attain that objective.

Non-discrimination. A­ ■Šr mismuni ekki me­ tilliti til ■jˇ­ernis ■jˇnustuveitenda e­a Ý hva­a landi l÷ga­ili/fyrirtŠki er skrß­ (gr. 16.1 (a)). HÚr skiptir ekki mßli hvort um a­ rŠ­a smßfyrirtŠki e­a al■jˇ­leg stˇrfyrirtŠki,nÚ hvort ■au kunni a­ valda verulegri r÷skun ß innlendum marka­i. Eru stjˇrnv÷ld sßtt vi­ ■a­? Er hŠgt a­ setja inn ßkvŠ­i sem koma Ý veg fyrir slÝka marka­sr÷skun?

  1. Necessity: Innlend stjˇrnv÷ld ver­a skv. gr.16.1.b a­ rÚttlŠta innlendu ßkvŠ­in me­ tilvÝsun Ý ôthe requirement must be justified for reasons of public policy, public security, public health or the protection of the environment.ö

  2. Proportionality: A­ ■ess ver­i gŠtt a­ l÷g og reglur yfirvalda mega ekki vera strangari e­a umfangsmeiri en ônau­synlegt erö til settu marki sÚ nß­. HÚr er aftur innbyggt ˇvissuatri­i, ■ar sem ■a­ yr­i vŠntanlega Ý h÷ndum Evrˇpudˇmstˇlsins a­ meta hva­a reglur e­a l÷g teljist strangari en ônau­synlegt erö.

═ sta­ fyrra heitis Ý ■jˇnustutilskipuninni,ôUpprunalandsreglanö, heitir 13. gr n˙ ôFrelsi til a­ veita ■jˇnustuö og hljˇmar svo:
ôŮjˇnustuveitandi me­ sta­festu Ý ÷­ru rÝki ß EES-svŠ­inu hefur rÚtt til a­ veita ■jˇnustu ßn sta­festu ß ═slandi. L÷gbŠru yfirvaldi er einungis heimilt a­ setja sÚrst÷k skilyr­i fyrir veitingu ■jˇnustu ßn sta­festu ef ■a­ er nau­synlegt me­ vÝsan til allsherjarreglu, almanna÷ryggis, lř­heilsu e­a umhverfisverndar. ô

HÚr er um a­ rŠ­a endanlega og loka­a upptalningu ■ar sem stjˇrnv÷ldum er ■r÷ngur stakkur sni­inn og mun ■rengri en ef vÝsa­ vŠri til ■ess a­ laga- og reglusmÝ­ sem setur ■jˇnustua­ilum skor­ur yr­i a­ taka tillit til ôafgerandi ßstŠ­na tengdum almannahagsmunumö e­a ôoverriding reasons relating to the public interestö (sjß . skilgreiningu skv. gr. 4.8). Hefur s˙ skilyr­ing ■ˇ vÝ­a veri­ gagnrřnd sem ˇ■olandi h÷mlur ß e­lilegu svigr˙mi kj÷rinna stjˇrnvalda og ■vÝ ˙t■ynning ß lř­rŠ­inu.

═ upptalningunni er ■vÝ ekki vÝsa­ til annarra ■eirra atri­a sem stjˇrnv÷ld gŠtu tali­ e­lilegt a­ teki­ vŠri tillit til ß grundvelli almennrar stjˇrnarstefnu, svo sem a­ stjˇrnv÷ld megi setja reglur e­a hamla ■jˇnustuveitendum me­ tilliti til verndunar atvinnu, e­a me­ tilliti til sanngjarnrar samkeppni e­a me­ vÝsan til a­ veri­ er a­ berjast ß mˇti svindli e­a spillingu. Ůa­ er me­ ÷­rum or­um vŠntanlega banna­.

Um lei­ er bent ß a­ sß rammi sem Ýslenskum stjˇrnv÷ldum er settur Ý ■essum efnum, kann a­ breytast eftir ■vÝ sem dˇmager­ Evrˇpudˇmsstˇlsins vindur fram og kann ■a­ a­ ■ykja mi­ur heppilegt fyrirkomulag. S÷nnunarbyr­in er l÷g­ ß innlend yfirv÷ld; vilji ■au setja hamlandi reglur um ßkve­na ■jˇnustustarfsemi, ■ß ver­a ■au Ý hverju tilfelli fyrir sig a­ sanna a­ ■Šr reglur megi setja me­ tilliti til ôalmannahagsmunaö eins og ■eir hafa veri­ skilgreindir af Evrˇpudˇmsstˇlnum.

RafrŠn mßlsme­fer­

6. gr. ôRÚttur til upplřsingaö legg Úg til a­ bŠtt ver­i vi­ a­ upplřsingar um kaup og kj÷r ôskulu vera a­gengilegar ■jˇnustuveitendum og vi­takendum ■jˇnustu rafrŠnt Ý gegnum upplřsinga- og ■jˇnustuveitu: ╔g legg ■vÝ til a­ bŠtt ver­Ý vi­ li­ 6.

upplřsingar um kjarasamninga og a­rar upplřsingar er var­a rÚttindi og skyldur ß Ýslenskum vinnumarka­i.

Ůa­ er ljˇst a­ ef safna ß saman ß einn sta­ ÷llum helstu upplřsingum sem erlendir ■jˇnustua­ilar kunna a­ ■urfa a­ sty­jast vi­, a­ ■ß er ekki hŠgt a­ undanskilja upplřsingar um kjarasamninga og rÚttindi sem Ý gildi eru ß ═slandi. SlÝkt gŠti hugsanlega haft jßkvŠtt vŠgi ef kŠmi til dˇmsmßla, en Evrˇpudˇmstˇllinn hefur tali­ mikilvŠgt a­ erlendir ■jˇnustua­ilar geti gert sÚr ljˇst hva­a kj÷r eru Ý gildi Ý vi­komandi landi.

Lokaor­

Ůa­ er ljˇst a­ stjˇrnv÷ld standa a­ m÷rgu leyti frammi fyrir ger­um hlut, ■egar kemur a­ ■eirri umdeildu mßlami­lun sem ■jˇnustutilskipunin er. Ůau hafa ■ˇ nokkurt rß­r˙m vi­ innlei­ingu tilskipunarinnar og hefur hÚr veri­ bent ß nokkra ■Štti var­andi frumvarp til laga um ■jˇnustuvi­skipti, sem kunna a­ ■urfa nßnari athugunar vi­. Ljˇst er a­ grunnur laganna, ■jˇnustutilskipunin sjßlf, kann a­ taka breytingum Ý framtÝ­inni, ekki sÝst fyrir atbeina nřrra dˇma Evrˇpudˇmsstˇlsins. ═ ■vÝ ljˇsi er rÚtt a­ vi­hafa Ýtrustu var˙­ vi­ t˙lkun og innlei­ingu tilskipunarinnar og leggja varnarlÝnuna eins framarlega og hŠgt er, me­ hli­sjˇn af ■vÝ a­ tryggja lř­rŠ­islegan rÚtt stjˇrnvalda til a­ger­a me­ sem bestum hŠtti. Einnig kann a­ vera skynsamlegt me­ tilliti til yfirstandandi a­ildarvi­rŠ­na vi­ ESB a­ hafa bor­ fyrir bßru og skapa sÚr ■annig sem besta samningsa­st÷­u.

Hitt er ljˇst a­ Evrˇpudˇmstˇllinn hefur, ekki sÝst n˙ Ý seinni tÝ­, ˙tvÝkka­ valdsvi­ ESB ß kostna­ a­ildarlandanna. Ůannig hefur ESB n˙ teygt anga sÝna inn ß vinnumarka­i a­ildarrÝkjanna, sem ß­ur voru taldir vera einkamßl hvers rÝkis. Ůa­ er gert Ý skjˇli dˇma Evrˇpudˇmsstˇlsins, sem a­ nafninu til fj÷llu­u ■ˇ a­eins um skřrgreiningar ß ßkve­num ■ßttum fjˇrfrelsisins. ŮvÝ kann a­ reyna ß ■a­ fyrir dˇmstˇlum EFTA e­a ESB eftir atvikum, hvort ■Šr breytingar sem hÚr eru lag­ar til ß frumvarpi til laga um ■jˇnustuvi­skipti haldi.

Hvort rÝkisstjˇrnin telur ■Šr vera til bˇta e­a ekki, er hennar og Al■ingis a­ meta. Ůa­ vŠri mi­ur a­ vi­ ■a­ mat blanda­ist ˇttinn um hugsanleg mßlaferli. Lř­rŠ­i­ mß ekki lÝ­a fyrir sjßlfsritsko­un af ■vÝ tagi.

Kaupmannah÷fn, Ý jan˙armßnu­i 2011.

á

Pßll H. Hannesson

kt 071256 4139


Frankenstein og Ígmundur

Frankenstein-tilskipunin var h˙n k÷llu­, ■jˇnustutilskipunin, ■egar h˙n kom fyrst fram 2004. Nafngiftin var tilkomin ekki sÝst vegna ■ess hversu gÝfurlega neikvŠ­ ßhrif h˙n var talin hafa ß opinbera almanna■jˇnustu og var nafni­ um tilvÝsun Ý nafn ■ess kommisara ESB sem lag­i hana fram, Fritz Bolkenstein. Tilskipunin var talin a­f÷r a­ rÚttindum verkalř­shreyfingarinnar og rÚtt geti­ afkvŠmi nřfrjßlshyggjunnar. Bolkenstein ■essi haf­i ß­ur gegnt hßrri st÷­u innan Shell olÝufÚlagsins og ■ˇtti tilskipunin fagurt dŠmi um stÚttvÝsi hans. Hva­ sem kann a­ vera til Ý ■vÝ, ■ß var tilskipunin talin hßpˇlitÝsk og var­ h˙n til ■ess a­ evrˇpsk verkalř­shreyfing snerist ÷ndver­ og haf­i Ý ■eirri herf÷r li­sinni fj÷lmargra fÚlagasamtaka og einstaklinga ˙r ˇlÝklegustu ßttum. Ígmundur Jˇnasson stˇ­ vaktina Ý rÝkisstjˇrninni og kom Ý gegn mikilvŠgum fyrirvara vi­ tilskipunina, sem er Štla­ a­ vernda rÚttindi verkafˇlks og st÷­u hinnar opinberu almanna■jˇnustu.

Ígmundur ß vaktinni

Eftir mikil slagsmßl var tilskipunin loks sam■ykkt ß Evrˇpu■inginu Ý ßrslok 2006. HÚr heima var framlagningu frumvarpsins fresta­ en ■a­ teki­ aftur ß dagskrß Al■ingis 30. mars 2011. Fer­alag ■essa frumvarps Ý gegnum stjˇrnkerfi­ var um margt sÚrstakt. Ígmundur Jˇnasson, ■ßverandi heilbrig­isrß­herra, stˇ­ lengi einn Ý rÝkisstjˇrninni ß mˇti uppt÷ku tilskipunarinnar og fÚkk hann a­ lokum, ■ann 26. maÝ 2009, sam■ykktan innan rÝkisstjˇrnarinnar sÚrstakan fyrirvara (yfirlřsingu) vi­ tilskipunina. Ůann 9. j˙ni 2009 sam■ykkti hin sameiginlega EES-nefnd formlega a­ fella ■jˇnustutilskipunina inn Ý EES-samninginn.

Al■ingi sam■ykkti svo 25. mars 2010 ôme­ vÝsan Ý yfirlřsingu rÝkisstjˇrnarinnar um ■jˇnustutilskipun Evrˇpusambandsins, sem sam■ykkt var ß rÝkisstjˇrnarfundi 26. maÝ 2009, a­ heimila rÝkisstjˇrninni a­ sta­festa fyrir ═slands h÷nd ßkv÷r­un sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 45/2009, frß 9. j˙nÝ 2009, um a­ fella inn Ý EES-samninginn tilskipun Evrˇpu■ingsins og rß­sins 2006/123/EB frß 12. desember 2006 um ■jˇnustu ß innri marka­num (Ůjˇnustutilskipun), og breytingu ß X. vi­auka (Hljˇ­- og myndmi­lun) og XI. vi­auka (Fjarskipta■jˇnusta) vi­ samninginn. ô

Yfirlřsingin forsenda sam■ykktar

═ ßliti utanrÝkismßlanefndar, ■ar sem ■essi tillaga kom fram, segir um fyrirvara/yfirlřsingu rÝkisstjˇrnarinnar; ôYfirlřsing ■essi er forsenda ■ess a­ Ýslensk stjˇrnv÷ld fallast ß innlei­ingu ■jˇnustutilskipunarinnar hÚr ß landi

äVi­ uppt÷ku ■jˇnustutilskipunarinnar (2006/123/EB) Ý EES-samninginn er minnt ß af hßlfu ═slands a­ tilskipunin hefur m.a. ekki ßhrif ß rß­ningarskilmßla og -skilyr­i, samskipti milli a­ila vinnumarka­arins, rÚttinn til ■ess a­ semja um og ganga frß kjarasamningum og grundvallarrÚttindi, s.s. verkfallsrÚttinn og rÚttinn til a­ grÝpa til a­ger­a ß vinnusta­. Ůjˇnustutilskipunin hefur ekki ßhrif ß vinnul÷ggj÷f e­a ■rÝhli­a samvinnu verkalř­sfÚlaga, vinnuveitenda og stjˇrnvalda.
Af ═slands hßlfu er l÷g­ ßhersla ß a­ hin vÝ­tŠka samsta­a me­al ═slendinga um a­ gera ߊtlanir um a­ger­ir, svo og vi­eigandi rß­stafanir, sem mi­a a­ ■vÝ a­ standa v÷r­ um rÚttindi innlendra og ˙tsendra starfsmanna og gˇ­an a­b˙na­ ß vinnust÷­um, strÝ­i ekki gegn ■jˇnustutilskipuninni. ŮŠr rß­stafanir geta m.a. nß­ yfir skilvirkt kerfi um almenna beitingu kjarasamninga og innlei­ingu sameiginlegrar ßbyrg­ar verktaka og undirverktaka til ■ess a­ tryggja a­ rÚttindi vinnandi fˇlks sÚu virt.
Af ═slands hßlfu er l÷g­ ßhersla ß a­ ■a­ ver­i ßfram ß valdsvi­i innlendra yfirvalda ľ ß ÷llum stigum stjˇrnsřslunnar, rÝkisvalds og sveitarstjˇrna ľ a­ ßkvar­a Ý hva­a mŠli hi­ opinbera skuli veita ■jˇnustu, hvernig h˙n skuli skipul÷g­ og fjßrm÷gnu­ og hva­a sÚrst÷ku kva­ir skuli gilda um slÝka opinbera ■jˇnustu.
ô

BSRB var Ý framvar­asveit ■eirra sem gagnrřndu ■jˇnustutilskipunina hÚr heima og var fylgst nßi­ me­ framvindu hennar. ═ september 2009 vann undirrita­ur ums÷gn um framkomi­ frumvarp um ■jˇnustuvi­skipti sem Štla­ var a­ innlei­a tilskipunina Ý Ýslenskan rÚtt. Undir lok ßrs 2010 vann undirrita­ur svo ßlitsger­ um nř dr÷g a­ l÷gum um ■jˇnustuvi­skipti. Ůa­ ßlit ver­ur birt Ý nŠsta bloggi, enda veitir ■a­ ■olinmˇ­um lesendum nokkra innsřn inn Ý hva­ var Ý h˙fi og hversu miki­ getur legi­ Ý smß letrinu.

-phh


═sland hefur neitunarvald gagnvart EES

Er ═sland nau­beygt, skv. EES-samningnum, til a­ taka upp allar ger­ir ESB sem taldar eru falla undir EES-samninginn? Svari­ vi­ ■eirri spurningu er NEI, ═sland ■arf ekki a­ taka upp allar slÝkar ger­ir. Ůetta er mikilvŠgt a­ hafa Ý huga, ■vÝ Ý umrŠ­u ß ═slandi um ESB og EES hefur hinu gagnstŠ­a oft veri­ haldi­ ß lofti. Aflei­ing hefur or­i­ s˙ a­ opinber umrŠ­a um ■ß l÷ggj÷f ESB sem tekin er upp hÚr ß landi Ý gegnum EES-samninginn hefur oft kafna­ Ý fŠ­ingu, - ef a­ vi­ h÷fum ekki m÷guleika til a­ andŠfa lagaflaumnum, af hverju ■ß a­ ey­a tÝma Ý a­ rŠ­a uppt÷ku einstakra ger­a?

Ef ESB-ger­ er talin EES-tŠk skv. EES-samningnum og EES-rÝki telur ■a­ andstŠtt hagsmunum sÝnum a­ taka ger­ina upp Ý innlend l÷g, ■ß koma til sko­unar helst tvŠr greinar EES-samningsins; gr 102 og gr 93. (═ ■essum skrifum er stu­st vi­ l÷gfrŠ­ilegt ßlit sem l÷gfrŠ­istofan ARNTZEN de BESCHE Advokatfirma AS vann fyrir Norsk Post- og Kommunikasjonsforbund ßri­ 2009.)

Vi­ h÷fum neitunarvaldi­...

Ůa­ er hin Sameiginlega EES-nefnd (sem Ý sitja fulltr˙ar EES-landanna og fulltr˙ar ESB) sem ßkve­ur hvort ESB-ger­ er EES tŠk. ═ gr 102.2 segir: ôSameiginlega EES-nefndin skal meta ß hva­a hluta vi­auka vi­ samning ■ennan ■essi nřja l÷ggj÷f hefur bein ßhrif.ö

SamkvŠmt 93. grein ■urfa slÝkar ßkvar­arnir vera sam■ykktar af ÷llum a­ilum til a­ ÷­last gildi.( Gr. 93.2. ô┴kvar­anir sameiginlegu EES-nefndarinnar skulu teknar me­ samkomulagi milli bandalagsins annars vegar og EFTA-rÝkjanna, sem mŠla einum rˇmi, hins vegar.ö)

Ůetta ■ř­ir a­ hvert EES-land hefur rÚtt til a­ neita a­ taka upp tiltekna ESB-l÷ggj÷f. Og ■ß er veri­ a­ tala um l÷ggj÷f sem er EES-tŠk, ■vÝ au­vita­ kemur ekki til ßlita a­ innlei­a ESB-l÷ggj÷f sem ekki er EES-tŠk. Ůessi rÚttur er Ý reynd sta­festur Ý grein 102.3 ■ar sem segir a­ ô (S)amningsa­ilar skulu gera sitt Ýtrasta til a­ komast a­ samkomulagi um mßlefni sem samningur ■essi tekur til. Sameiginlega EES-nefndin skal einkum gera sitt Ýtrasta til a­ finna lausn sem a­ilar geta sŠtt sig vi­ ■egar upp koma alvarleg vandamßl ß svi­um sem falla undir valdsvi­ l÷ggjafans Ý EFTA-rÝkjunum.ö Ůa­ er me­ ÷­rum or­um ekki gefi­, a­ allir a­ilar komist a­ sameiginlegri ni­urst÷­u.

...og hverjar ver­a aflei­ingarnar?

Hverjar ver­a svo hugsanlegar aflei­ingar ■ess a­ rÝki neitar a­ taka upp ESB-l÷ggj÷f Ý EES-samninginn? Aflei­ingarnar geta or­i­ nokkrar, bŠ­i pˇlitÝskt og l÷gfrŠ­ilega. L÷gfrŠ­ilegar aflei­ingar ver­a fyrstar ■Šr a­ vi­komandi land ■arf ekki a­ taka upp vi­komandi tilskipun og ■vÝ ekki a­ innlei­a efni hennar Ý l÷g. Ůa­ ■ř­ir a­ borgarar og a­rir l÷ga­ilar Ý EES-rÝkjunum geta ekki sˇtt lagalegan rÚtt me­ tilvÝsun Ý vi­komandi tilskipun. A­rar aflei­ingar var­a svo hva­a refsia­ger­um, ef einhverjum, ESB getur hugsanlega beitt vi­komandi land.

Aflei­ingarnar af ■vÝ a­ land beiti neitunarvaldi sÝnu mß lesa Ý grein 102.4. ═ fyrsta lagi (gr.102.4) segir a­ nefndin skuli reyna a­ komast a­ einhverju samkomulagi innan 6 mßna­a. Nßist ekki samkomulag ß ■vÝ tÝmabili, ■.e. a­ vi­komandi rÝki er alvara me­ a­ taka ekki upp beina l÷ggj÷f ESB e­a a­ra efnislega samhljˇ­a, ôskal liti­ svo ß a­ framkvŠmd vi­komandi hluta vi­aukans, sem ßkve­inn er samkvŠmt 2. mgr., sÚ fresta­ til brß­abirg­a nema sameiginlega EES-nefndin ßkve­i anna­. Frestun af ■essu tagi gengur Ý gildi sex mßnu­um eftir lok tÝmabilsins...ö (Gr. 102.5)

Neitun snertir a­eins vi­komandi hluta EES-samningsins

Ůetta ■ř­ir a­ sß hluti (vi­auki) EES-samningsins sem tengist ■eirri tilskipun sem vi­komandi rÝki vill ekki taka upp, fellur ˙r gildi svo lengi sem vi­komandi rÝki tekur ekki upp tilskipunina. Ůß vaknar spurningin um hva­a hluti EES-samningsins kann a­ falla ˙r sambandi og hver tekur ■ß ßkv÷r­un? Eins og ß­ur segir er ■a­ hlutverk Sameiginlegu EES-nefndarinnar, e­a eins og segir Ý gr 102.2 ôSameiginlega EES-nefndin skal meta ß hva­a hluta vi­auka vi­ samning ■ennan ■essi nřja l÷ggj÷f hefur bein ßhrif.ö ┴liti nefndarinnar mß svo skjˇta til Evrˇpu- e­a EFTA dˇmstˇlsins eftir atvikum.

Hin tÝmabundna upps÷gn samningins tekur a­eins til ■ess hluta EES-samningsins sem s˙ ger­ sem vi­komandi rÝki neitar a­ taka upp ßhrŠrir (sjß EES 2(1) a ) og ■vÝ er ekki hŠgt, ß grundvelli greinar 102, a­ segja ÷llum EES-samningnum e­a ÷­rum hlutum hans. Ůa­ mß ■vÝ lei­a a­ ■vÝ r÷k, a­ a­eins megi segja upp tÝmabundi­ ■eim hluta EES-samningsins sem hin umdeilda tilskipun kemur Ý sta­inn fyrir e­a sem tekur breytingum vegna tilskipunarinnar.

Ůetta ■ř­ir, t.d. hva­ var­ar neitun Nor­manna ß a­ taka upp ■ri­ju pˇst-tilskipunina a­ a­eins sß hluti EES-samningsins, sem snertir pˇst■jˇnustuna beint, vi­auki XI, d-hluti, hŠttir a­ hafa gildi Ý Noregi. Ůa­ ■řddi a­ Noregur vŠri laust undan samrŠmdum reglum ESB ß pˇstmarka­i, ■vÝ um lei­ hŠttu hinar tvŠr eldri tilskipanir ESB um pˇstmarka­inn a­ gilda. Sta­an ß norskum pˇstmarka­i yr­i ■ß sambŠrileg vi­ ÷nnur svi­ atvinnulÝfsins sem ekki hafa gengist undir sÚrstaka ESB samrŠmingu ß l÷ggj÷f, og a­ grunnreglur EES-samningsins, ■ar me­ tali­ reglan um jafna me­fer­, gilda ßfram. Fyrir Norska pˇstinn ■ř­ir ■a­ a­ dˇtturfyrirtŠki hans Ý Danm÷rku og SvÝ■jˇ­ ver­a ekki fyrir ßhrifum af upps÷gn ■essa hluta EES-samningsins. L÷gfrŠ­istofan ARNTZEN de BESCHE Advokatfirma AS telur einnig a­ ÷­rum rÝkjum ESB vŠri ekki heimilt a­ grÝpa til ôhefndara­ger­aö ■ˇ svo a­ a­gangi ■eirra a­ norska pˇstmarka­inum vŠri hamla­ me­ ■essum hŠtti.

A­ ■eirra mati gilda vi­br÷g­ sameiginlegu EES-nefndarinnar fyrir ÷nnur rÝki ESB; ESB talar me­ einni r÷ddu, einnig Ý tengslum vi­ erlend samskipti. Ůa­ gildir lÝka um samskipti sambandsins vi­ EFTA-rÝkin Ý gegnum EES-samninginn.

Hitt er svo anna­ mßl a­ eftir a­ vi­ h÷fum teki­ upp l÷ggj÷f ESB Ý gegnum EES-samninginn, a­ ■ß erum vi­ ofurseld ■eim t˙lkunum sem EFTA-dˇmstˇllinn e­a Evrˇpudˇmstˇlinn kann a­ finna upp ß.

FŠlingarmßttur og lř­rŠ­i

Ůa­ er ■vÝ ekki svo a­ ═slendingar, fremur en Nor­menn, sÚu skuldbundnir til a­ taka umyr­alaust upp allar ger­ir ESB er var­a innri marka­inn og a­ra ■Štti EES-samningsins. ١ hefur ■a­ lengi veri­ vi­kvŠ­i­ og jafnframt fylgt s÷gunni a­ ef svo fŠri a­ ═slendingar beittu ôneitunarvaldiö gagnvart uppt÷ku EES-ger­a a­ ■ß jafngilti ■a­ upps÷gn ß samningnum sjßlfum. ═ ■essu hefur ˇneitanlega falist allnokkur fŠlingarmßttur. ١ er ■etta vi­horf er rangt. Aflei­ing ■ess, hefur hins vegar a­ mÝnu mati or­i­ s˙ a­ ÷ll umrŠ­a um EES-samninginn og ■ß l÷ggj÷f sem vi­ h÷fum teki­ upp Ý kj÷lfari­ hefur veri­ drepin Ý drˇma. Fj÷lmi­lar hafa lengst af sřnt ESB og EES ßkaflega lÝtinn ßhuga, hvort sem er ESB sem fyrirbŠri e­a ■eirri l÷ggj÷f sem tekin hefur veri­ upp ß hverjum tÝma. ┴kaflega lÝti­ hefur veri­ fylgst me­ st÷rfum hinnar sameiginlegu EES-nefndar af fj÷lmi­lum, e­a me­ fastanefnd EFTA, hva­ ■ß me­ st÷rfum hins nßnast ˇ■ekkta EES-rß­s. Rß­i­ ôskal taka stjˇrnmßlalegar ßkvar­anir sem lei­a til breytinga ß samningnumö.

EmbŠttismenn og sÚrfrŠ­ingar me­ skilgreiningavaldi­

Ůa­ er hlutverk hinnar sameiginlegu EES-nefndar a­ ßkvar­a hvort ESB-l÷ggj÷f skuli taka upp Ý samrŠmi vi­ EES-samninginn og taka ß ßgreiningsmßlum er var­a framkvŠmd samnings. Sameiginlega nefndin hefur ßsamt Fastanefndinni, sÚr til fulltingis nokkrar undirnefndir og vinnuhˇpa lŠgra settra embŠttismanna, sem flestar eru starfrŠktar af EFTA, sem vinna alla grunnvinnu fyrir Fastanefndina og Sameiginlegu nefndina. Ůa­ er ekki Štlunin hÚr a­ fara nßkvŠmlega ofan Ý stofnanastr˙kturinn Ý kringum EES (sjß nßnar Handbˇk utanrÝkisrß­uneytisins um EES, http://www.utanrikisraduneyti.is/samningar/ees/nr/436, heimasÝ­u EFTA http://efta.int/eea/eea-institutions.aspx og http://www.fjarmalaraduneyti.is/verkefni/althjodlegt_samstarf/nr/461 ), heldur einungis a­ benda ß hversu loka­ ■etta ferli er innan veggja ■essa stofnanakerfis. Litlir vinnuhˇpar ß vegum EFTA og ESB vinna vinnuna, skilgreina hlutina, ■a­an er ■eim vÝsa­ til efri laga kerfisins Ý Sameiginlegu nefndinni og Fastanefndinni og svo er eftir atvikum fjalla­ um ger­a hluti Ý stjˇrnkerfinu heima, eins og t.d. Ý samrß­shˇpi rß­uneytanna um EES. Ůa­an heyrist sjaldan gagnrřnin umrŠ­a eins og dŠmin sanna, ekki frß embŠttism÷nnum nÚ rß­herrum. ┴ Al■ingi tekur utanrÝkismßlanefnd EES-mßl til umrŠ­u, en sjaldan berast frÚttir um ßgreining ■a­an. Og ■egar EES-mßl koma svo til atkvŠ­a sßrasjaldan nokkur umrŠ­a, řtt er ß hnappinn og mßli­ afgreitt.

Fj÷lmi­larnir sofandi

┴ ■essu eru ■ˇ undantekningar, eins og ■egar Ígmundur Jˇnasson, ■ßverandi heilbrig­isrß­herra, st÷­va­i tÝmabundi­ framgang ■jˇnustutilskipunarinnar og kn˙­i Ý gegn Ý rÝkisstjˇrn vi­bˇtarßlyktun sem vernda ß hagsmuni almanna■jˇnustunnar gagnvart tilskipuninni. Ůjˇnustutilskipunin, sem er ein ßhrifamesta tilskipun ESB Ý seinni tÝ­ og olli gÝfurlegu uppnßmi um alla Evrˇpu, nß­i ekki eyrum fj÷lmi­la hÚr ß landi. ┴ ßrunum 2004 til 2006 ■egar tilskipunin var rŠdd Ý Evrˇpu voru Ýslenskir fj÷lmi­lar uppteknari vi­ a­ mŠra Ýslenska fjßrmßlafursta og Ý annarri naflasko­un um ßgŠti Ýslensks efnahagslÝfs. Nßnar ver­ur fjalla­ um ■jˇnustutilskipunina sjßlfa ß nŠstunni.

-phh


┌r EES-samningnum:

93. gr.

  1. Sameiginlegu EES-nefndina skipa fulltr˙ar samningsa­ila.

  2. ┴kvar­anir sameiginlegu EES-nefndarinnar skulu teknar me­ samkomulagi milli bandalagsins annars vegar og EFTA-rÝkjanna, sem mŠla einum rˇmi, hins vegar.

102. gr.
1. Til a­ tryggja rÚttar÷ryggi og einsleitni EES skal sameiginlega EES-nefndin taka ßkv÷r­un um breytingu ß vi­auka vi­ samning ■ennan eins fljˇtt og unnt er, eftir a­ bandalagi­ hefur sam■ykkt nřja samsvarandi l÷ggj÷f bandalagsins, me­ ■a­ a­ markmi­i a­ unnt sÚ a­ beita samtÝmis ■eirri l÷ggj÷f og breytingunum ß vi­aukunum vi­ samninginn. Bandalagi­ skal Ý ■essum tilgangi tilkynna ÷­rum samningsa­ilum Ý sameiginlegu EES-nefndinni eins fljˇtt og unnt er ■egar ■a­ sam■ykkir rÚttarheimild um mßlefni sem fjalla­ er um Ý samningi ■essum.

2. Sameiginlega EES-nefndin skal meta ß hva­a hluta vi­auka vi­ samning ■ennan ■essi nřja l÷ggj÷f hefur bein ßhrif.

3. Samningsa­ilar skulu gera sitt Ýtrasta til a­ komast a­ samkomulagi um mßlefni sem samningur ■essi tekur til.

Sameiginlega EES-nefndin skal einkum gera sitt Ýtrasta til a­ finna lausn sem a­ilar geta sŠtt sig vi­ ■egar upp koma alvarleg vandamßl ß svi­um sem falla undir valdsvi­ l÷ggjafans Ý EFTA-rÝkjunum.

4. Ef ekki er unnt a­ komast a­ samkomulagi um breytingar ß vi­auka vi­ samning ■ennan, ■rßtt fyrir beitingu undanfarandi mßlsgreinar, skal sameiginlega EES-nefndin kanna alla frekari m÷guleika ß ■vÝ a­ tryggja ßframhaldandi gˇ­a framkvŠmd samningsins og taka nau­synlegar ßkvar­anir ■ar a­ l˙tandi, me­al annars a­ vi­urkenna a­ l÷ggj÷f sÚ sambŠrileg. Taka ver­ur slÝka ßkv÷r­un eigi sÝ­ar en vi­ lok sex mßna­a tÝmabils, frß ■vÝ a­ mßlinu er vÝsa­ til sameiginlegu EES-nefndarinnar, e­a ß gildist÷kudegi samsvarandi l÷ggjafar bandalagsins ef sß dagur er sÝ­ar.

5. Hafi sameiginlega EES-nefndin ekki teki­ ßkv÷r­un um breytingu ß vi­auka vi­ ■ennan samning vi­ lok frests sem settur er Ý 4. mgr. skal liti­ svo ß a­ framkvŠmd vi­komandi hluta vi­aukans, sem ßkve­inn er samkvŠmt 2. mgr., sÚ fresta­ til brß­abirg­a nema sameiginlega EES-nefndin ßkve­i anna­. Frestun af ■essu tagi gengur Ý gildi sex mßnu­um eftir lok tÝmabilsins sem um getur Ý 4. mgr., ■ˇ ekki fyrir ■ann dag er samsvarandi ger­ EB kemur til framkvŠmda Ý bandalaginu. Sameiginlega EES-nefndin skal ßfram leitast vi­ a­ koma ß samkomulagi um lausn sem a­ilar geta sŠtt sig vi­ svo a­ draga megi frestunina til baka vi­ fyrsta tŠkifŠri.

6. RŠ­a skal um raunhŠfar aflei­ingar ■eirrar frestunar sem um getur Ý 5. mgr. Ý sameiginlegu EES-nefndinni. RÚttindi og skyldur sem einstaklingar og a­ilar Ý atvinnurekstri hafa ■egar ßunni­ sÚr me­ samningi ■essum skulu haldast 1). Samningsa­ilar skulu, eftir ■vÝ sem vi­ ß, ßkve­a hva­a breytingar ■urfi a­ gera vegna frestunarinnar.

á


Nor­menn beita EES neitunarvaldi

á

Af hverju Štti a­ innlei­a reglur sem lei­a til dřrari og verri ■jˇnustu og mismuna Ýb˙um og fyrirtŠkjum eftir b˙setu? Af hverju Štti a­ innlei­a reglur sem a­ hafa neikvŠ­ ßhrif ß umhverfi­ og auka ß mengun og umfer­ar■unga? Er skynsamlegt a­ setja reglur sem ■vinga rÝki­ til a­ borga hundru­ir milljˇna Ý rÝkisa­sto­, bara svo einkaa­ilar geti fleytt rjˇmann af ßbatas÷mum vi­skiptum? Jß segir ESB og vill a­ ■ri­ja pˇsttilskipunin (no 2008/6/EC) ver­i innleidd. Nei segir Noregur. Ůeir Štla a­ beita neitunarvaldi skv. EES-samningnum gegn ■vÝ a­ innlei­a tilskipunina. Ůa­ yr­i Ý fyrsta sinn sem lßti­ yr­i reyna ß rÚtt EES-rÝkjanna Ý ■essum efnum.

R÷k, e­a rÚttara sagt tr˙ ESB, er s˙ a­ me­ ■vÝ a­ lj˙ka endanlega marka­svŠ­ingu ß pˇstmarka­inum me­ innlei­ingu tilskipunarinnar, muni samkeppnin gera allt betra, auka gŠ­i og lŠkka ver­. Ůessi ofurtr˙ ESB ß yfirbur­i marka­arins sem drifinn er ßfram af samkeppnishugsjˇn hinna frjßlsu fyrirtŠkja, kemur au­vita­ ekki ß ˇvart. H˙n er hluti af ■vÝ kalda marka­ssamfÚlagi sem regluverk ESB er a­ ■vinga ■jˇ­ir Evrˇpu til a­ taka upp. Og eins og hvert anna­ tr˙bo­ byggir sannfŠring ESB ß ■vÝ a­ ■urfi a­ bjarga hei­ingjunum frß eigin heimsku. Ůa­ ■arf ■vÝ ekki a­ hlusta ß einhvert muldur hei­ingjanna um a­ ■eirra kerfi sÚ bara břsna gott og ■eir vilji engar breytingar.

Hinga­ en ekki lengra

═ ■essu tilfelli er ESB a­ sundra hinu opinbera kerfi pˇst■jˇnustu sem dafna­ hefur og ■jˇna­ Ýb˙um margra landa ESB me­ ßgŠtum ßratugum saman. Me­ fyrstu og annarri tilskipuninni um pˇst■jˇnustuna var ÷ll pˇstbur­ar■jˇnusta, utan brÚfa og b÷ggla sem eru 50 gr e­a minna, marka­svŠdd. EinkarÚttur hinnar opinberu pˇst■jˇnustu var afnuminn og einkaa­ilum hleypt a­. Me­ ■ri­ju tilskipuninni ß a­ lj˙ka verkinu og marka­svŠ­a pˇst■jˇnustuna a­ fullu. En n˙ breg­ur svo vi­ a­ Nor­m÷nnum finnst nˇg komi­. Ůeir hafa sagt hinga­ og ekki lengra. Norska rÝkisstjˇrnin hefur ßkve­i­ a­ beita neitunarvaldi sÝnu samkvŠmt EES-samningnum.

Almenningur beyg­i ESB-sinna­a rß­herra Verkamannaflokksins

Ůa­ var ■ˇ hinum ESB-sinnu­u rß­herrum Verkalř­sflokkins Ý Noregi ■vert um ge­, ■eir hafa hinga­ til beitt ßhrifum sÝnum til a­ Noregur taki umyr­alaust upp allar tilskipanir ESB. En mˇtsta­an gegn pˇsttilskipuninni me­al almennings hefur veri­ mikil. H˙n hefur fundi­ sÚr farveg Ý sam■ykktum hinna řmsu verkalř­sfÚlaga og a­ lokum sam■ykkti framkvŠmdastjˇrn LO samhljˇ­a Ý marsmßnu­i sÝ­astli­num a­ krefjast ■ess a­ neitunarvaldi yr­i beitt. ┴ landsfundi Verkamannaflokksins mßnu­i sÝ­ar var svo sama krafa sam■ykkt. Norskir fj÷lmi­lar t÷lu­u um a­ Jens Stoltenberg og a­rir ˙r framvar­asveit Verkamannaflokksins hafi ■ar be­i­ ˇsigur sem undan svei­. ( ôI dag gikk statsminister Jens Stoltenberg og resten av toppledelsen i Arbeiderpartiet pň et sviende nederlag i saken om Norge skal innf°re EUs tredje postdirektiv.ö http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7588168)

Og n˙ stendur ■etta svart ß hvÝtu ß heimasÝ­u rÝkisstjˇrnarinnar: ôDirektivet er vedtatt i EU. Norge har meddelt sine EFTA/EěS-partnere at de °nsker ň benytte reservasjonsretten som f°lger av EěS-avtalen artikkel 102. EU-siden blir informert om den norske holdningen pň m°tet i EěS-rňdet 23. mai. ô (Sjß http://www.regjeringen.no/nb/sub/europaportalen/eos-notatbasen/notatene/2008/mars/tredje-postdirektiv.html?id=522963 )

HÚr eru ■vÝ hraktar sta­hŠfingar margra ESB-sinna ß ═slandi, sem einhverra hluta vegna telja a­ ═sland eigi engra annarra kosta v÷l en a­ taka upp allar ger­ir skv. EES-samningnum. Um ■etta mßl ver­ur fjalla­ nßnar Ý nŠsta bloggi.

Tr˙bo­ og tr˙girni

Nor­menn, flestir a­rir en h÷r­ustu marka­ssinnar og ESB-fylgjendur, hafa nefnilega ekki lßti­ sannfŠrast af tr˙bo­i ESB. Ůeir vita ˇsk÷p vel a­ Pˇsturinn Ý h÷ndum hins opinbera hefur sinnt sÝnu hlutverki me­ sˇma og hafa engan ßhuga ß a­ beygja sig undir hina blindu r÷ksemdir Brussel um a­ marka­urinn muni skila betra verki. Svo tr˙gjarnir eru Nor­menn ekki. Ůa­ vill nefnilega svo til a­ ■eir ■ekkja betur til Ý Noregi en skrifrŠ­ismennirnir Ý Brussel og eru tilb˙nir a­ horfa me­ opnum hŠtti ß hva­a aflei­ingar ■essi pˇst-tilskipun kann a­ hafa. Ůeir vilja halda Ý kosti ■eirrar pˇst■jˇnustu sem ■eir ■ekkja. Ůess vegna eru ■eir tilb˙nir a­ sam■ykkja ■au varna­aror­ a­ marka­svŠ­ing pˇst■jˇnustunnar muni lei­a til ■ess a­ pˇstbur­argj÷ld innanlands ver­i mismunandi eftir ■vÝ hva­an og hvert pˇsturinn er sendur, Ý sta­ ■ess a­ Ý dag er eitt jafna­argjald fyrir hverja tegund pˇsts. Ůa­ mun lei­a til ■ess a­ ■a­ ver­ur dřrara fyrir fˇlk og fyrirtŠki ˙t ß landi a­ notfŠra sÚr pˇst■jˇnustuna en ß­ur var. Sem ■ř­ir mismunun milli fˇlk og fyrirtŠkja eftir ■vÝ hvar ■au eru b˙sett/sta­sett Ý landinu. Sem ■ř­ir aftur a­ dreifbřli­ ver­ur minna a­la­andi fyrir fyrirtŠki, skatttekjur sveitarfÚlaga minnka, ■jˇnusta ■eirra dregst saman, fˇlki­ flyst Ý burtu. Dropinn holar steininn.

Samkeppnin lei­ir til rÝkisa­sto­ar!

Erlendir a­ilar sem ßhuga hafa ß a­ reka pˇst■jˇnustu Ý Noregi, munu einungis velja sÚr ar­vŠnleg svŠ­i til a­ starfa ß, sem ■ř­ir fyrst og fremst Oslˇ og nŠrsveitir. Tilskipunin mun ■vÝ ekki lei­a til neinnar samkeppni annars sta­ar Ý landinu. Ůvert ß mˇti mun norska pˇst■jˇnustan ■urfa a­ ey­a meira fÚ Ý auglřsingar og marka­ssetningu Ý Oslˇ, sem ■ř­ir a­ fyrirtŠki­ ■arf a­ nß inn tekjum me­ hŠkku­um pˇstbur­argj÷ldum fyrir dreifbřli­.

Eina lei­in til a­ koma Ý veg fyrir ■essa ■rˇun er ■ß s˙ a­ rÝki­ komi til me­ a­ ni­urgrei­a pˇstsendingar fyrir ÷nnur svŠ­i en Oslˇ. Og ■ß hefur tilskipunin leitt til ■ess a­ auka rÝkissa­sto­ til ■ess eins a­ einkaa­ilar geti nřtt sÚr ôfrjßlsan pˇstmarka­ö til a­ fleyta rjˇmann me­ vi­skiptum ß Oslˇ-svŠ­inu. Aukin samkeppni Ý pˇstdreifingu me­ fleiri fyrirtŠkjum kallar sÝ­an ß margf÷ldun ■ess bÝlaflota sem sÚr um dreifinguna, me­ aukinni mengun og umfer­arßlagi.

Ůetta skilja Nor­menn. Ůetta skilur ekki reglumaskÝnan Ý Brussel, sem getur ekki anna­ en spřtt ˙t ˙r sÚr fyrirskipunum/tilskipunum ß bor­ vi­ ■essa, enda forritu­ me­ ÷llum tr˙arkreddum hŠgri manna um yfirbur­i marka­arins, ßgŠti samkeppninnar og galla hins opinbera rekstrar.

-phh


LO Ý Noregi segir nei vi­ starfsmannaleigutilskipuninni

Sameiginleg stjˇrn LO kemur saman Ý dag, mßnudaginn 30. jan˙ar 2012, og er fastlega b˙ist vi­ a­ ■ar taki Al■ř­sambandi­ upp har­a afst÷­u gegn ■vÝ a­ tilskipunin um starfsmannaleigur (2008/104) ver­i tekin upp Ý norskan rÚtt. SamkvŠmt k÷nnun norska rÝkis˙tvarpsins, NRK, ■ß eru hafa ■au verkalř­sfÚl÷g sem eru ß mˇti tilskipuninni um 75% allra fÚlaga LO innan sinna vÚbanda. Ůar er stŠrst og fremst Ý flokki Fagforbundet me­ um 320.000 fÚlaga innan heilbrig­isgeirans, hjß sveitarfÚl÷gum og bŠ­i einkareknum og opinberum stofnunum. Jan Davidsen FellesforbundetôTilskipunin getur leitt til ■ess a­ ■a­ ver­i til nokkurs konar C-li­ ß norskum vinnumarka­i. Vi­ lÝtum ß tilskipunina sem ˇgn vi­ ■a­ fyrirkomulag sem er ß vinnumarka­inum Ý dag.ö segir Jan Davidsen, forma­ur Fagforbundet Ý samtali vi­ norska fj÷lmi­la.á á

Ůß hefur andsta­a vi­ tilskipunina veri­ mj÷g h÷r­ innan Fellesforbundet, en ■a­ er stŠrsta fÚlagi­ innan LO sem starfar innan einkageirans, me­ 150 ■˙sund fÚlaga. SÝ­asti landsfundur Fellesforbundet, sem haldinn var Ý haust, sam■ykkti a­ skora ß rÝkisstjˇrnina og Stortinget a­ beita neitunarvaldi sÝnu gegn uppt÷ku tilskipuninarinnar. Arve Bakke, forma­ur Fellesforbundet skrifar ß heimasÝ­u fÚlagsins a­ ■a­ sÚ heimilt samkvŠmt EES-samningnum og ■a­ beri a­ gera n˙ ■egar slagurinn stendur um a­ vernda ■a­ fyrirkomulag ß norskum vinnumarka­i sem ■rˇast hefur sÝ­ast li­na ÷ld.

Verkamannaflokkurinn norski hefur hins vegar ßkve­i­ a­ tilskipunin skuli innleidd og hefur atvinnumßlarß­herra flokksins, Hanne Bjurstr°m, lßti­ hafa eftir sÚr a­ rÝkisstjˇrnin muni ekki lßta LO beygja sig Ý mßlinu. En Verkamannaflokkurinn er ekki bara upp ß kannt vi­ verkalř­shreyfinguna Ý ■essu mßli, ■vÝ hinir rÝkisstjˇrnarflokkarnir hafa miklar efasemdir um tilskipunina. SˇsÝalistiski vinstri flokkurinn, SV, er alfari­ ß mˇti uppt÷ku tilskipunarinnar og margt bendir til a­ Mi­flokkurinn, Senter Partiet, komist a­ s÷mu ni­urst÷­u. Norski verkamannaflokkurinn ver­ur ■vÝ a­ leita ß nß­ir borgaralegu flokkanna til a­ koma mßlinu Ý gegn. Verkalř­sfÚl÷gin hafa ■egar fari­ Ý pˇlitÝsk verkf÷ll gegn tilskipuninni fyrr Ý ■essum mßnu­i og ■vÝ er margt sem bendir til a­ frekari ßt÷k, bŠ­i utan og innan rÝkisstjˇrnar Noregs, sÚu Ý uppsiglingu ˙t af tilskipuninni um starfsmannaleigur.

-phh


Um sŠr­a hÚgˇmagirnd embŠttismanna og ßrˇ­ur ESB

á"Engin rÝkisstjˇrn getur komst af ßn ßrˇ­urs, jafnvel ■ˇ ■a­ or­aval sÚ ˇvinsŠlt ■essa dagana; frasar eins og ôbŠtt samskiptiö eru taldir ßkjˇsanlegri. Evrˇpusambandi­ er engin eftirbßtur annarra Ý ■essu sambandi. Ůa­ eru m÷rg ßr li­in sÝ­an a­ ■a­ fjßrfesti heiftarlega Ý kynningarmyndum og heimasÝ­um ß netinu. Ůa­ ni­urgrei­ir sjˇnvarpsst÷­ina Euronews ßrlega um 5 milljˇnir evra og hina nßnast ˇ■ekktu ˙tvarpsst÷­ Euranet um 6 milljˇnir evra. Evrˇpu■ingi­ hefur einnig sÝna eigin sjˇnvarpsst÷­, Europarltv, sem ■a­ telur ekki eftir sÚr a­ grei­a 10 milljˇnir evra Ý ß hverju ßri, ■rßtt fyrir ßkaflega fßa ßhorfendur. Miki­ af ■vÝ sem heyrist og ber fyrir augu minnir mest ß frÚttatilkynningar. Sjßlfsgagnrřni er ekki sterkasta hli­ verndara okkar.

FramkvŠmdastjˇrnin felur af g÷mlum vana hver eru ßrleg framl÷g einstakra ■jˇ­rÝkja, Ý Fjßrlagaskřrslu sinni. ┴stŠ­an er a­ ôEvrˇpu-andstŠ­ingar gŠtu nřtt sÚr upplřsingarnar me­ ˇtilhlř­ilegum hŠtti.ö Allir ■eir sem vilja vita of miki­, eru flokka­ir me­ ˇvininum. The FÚdÚration de la Fonction Publique EuropÚenne, sem vernar hagsmunir embŠttismanna innan FramkvŠmdastjˇrnarinnar, og skreytir sig me­ skammst÷funinni FFPE, finnst hins vegar a­ leyndarhyggjan hafi ekki gengi­ nˇgu langt. FÚlagi­ kraf­ist ■ess nřlega Ý opnu brÚfi til FramkvŠmdastjˇrnarinnar a­ h˙n ô...setti upp sÚrstaka deild, sem hef­i ÷ll tiltŠk tŠki til umrß­a... til a­ breg­ast vi­ hinum vi­urstyggilegu ßrßsum sem vilja kenna starfsfˇlki ESB um allt sem mi­ur fer.ö ┴byrgir fyrir slÝkum rˇgsherfer­um eiga a­ vera ôfj÷lmi­lar sem eru undir stjˇrn and-evrˇpskra ■rřstihˇpa.ö

Allt ■etta mßlafu­ur um almannatengsl (PR, Public relations) ß ekki eing÷ngu rŠtur a­ rekja til sŠr­rar hÚgˇmagirndar embŠttismannana, heldur er nokkurs konar sßrabˇt fyrir hversu h÷rmulega illa hefur tekist til me­ hi­ evrˇpska sameiningar-verkefni. Ůa­ er sßr, en ˇhrekjanleg sta­reynd, a­ opinber evrˇpskur umrŠ­ugrundv÷llur sem stendur undir nafni, er ekki til. Hva­ fj÷lmi­lana var­ar, ■ß einbeita ■eir sÚr mest um mßlefnin heima fyrir. Og ■a­ er lÝka ßstŠ­an fyrir a­ upplřsingum sem berast okkur frß Brussel ver­ur a­ taka me­ fyrirvara; ■eim mun vafasamari mßlflutningurinn er, ■eim mun betur er hann vafinn inn Ý frasa almannatengslafrŠ­inganna.

Ůa­ er undir ■essum ˇ■Šgilegu kringumstŠ­um a­ ■a­ ver­ur sÝfellt ßgengari freisting fyrir ESB a­ mˇta almenningsßliti­ eftir eigin ■÷rfum; Kosningar, a­ ma­ur tali n˙ ekki um ■jˇ­aatkvŠ­agrei­slur, eru lei­igjarnar ÷llum valdh÷fum; en sko­anakannanir geta veri­ gagnlegar, a­ minnsta kosti svo lengi sem ni­urst÷­urnar eru kaupendum sko­anakannana a­ skapi.

ôLausnin er meiri Evrˇpaö hljˇmar ßliti­ frß skrifstofu ■ess varaforseta sem hefur sÚrstakan ßhuga ß samskiptum. HÚr var h˙n a­ vÝsa til ni­urst÷­u sko­anak÷nnunar, Eurobarometerö sem skrifstofa hennar hefur forg÷ngu um tvisvar ß ßri. Ni­urst÷­urnar voru mj÷g hagstŠ­ar FramkvŠmdastjˇrninni. ôNÝtÝu og tv÷ prˇsent eru sammßla sta­hŠfingunni um a­ ■a­ ver­i a­ bŠta vinnumarka­inn og a­ stu­ningi vi­ hina fßtŠku og fÚlagslega ˙tsk˙fu­u ver­i a­ setja Ý forgang. NÝtÝu og tvo prˇsent vilja hagkerfin noti fŠrri hrßefni og framlei­i minna af grˇ­urh˙sategundum.ö FrßbŠrar ni­urst÷­ur sem eflaust vŠri hŠgt a­ gera enn betri ef fˇlk vŠri spurt um hvort ■a­ vildi frekar strÝ­ e­a fri­, veikindi e­a gˇ­a heilsu e­a hvort ■a­ styddi lŠkkun launa e­a rausnarlegar launahŠkkanir.

Sta­an lÝtur ekki alveg jafnvel ˙t, ef tr˙a mß ni­urst÷­um annarra sko­anakannana. SamkvŠmt ■eim telja a­eins 49% Evrˇpub˙a a­ a­ild lands ■eirra a­ ESB sÚ af hinu gˇ­a og a­eins 42% treysta stofnunum ESB.ö

Ofangreindur kafli er lauslega ■řddur af phh og er tekinn ˙r bˇk Hans Magnusar Enzensberger, Brussel, the Gentle Monster or the Disenfranchisement of Europe, bls. 5-7.

á


Starfsmannaleigutilskipunin dregur dilk ß eftir sÚr

Ůann fimmta desember sl. rann ˙t frestur a­ildarlanda ESB til a­ hafa rutt ˙r vegi ÷llum hindrunum sem gŠtu sta­i­ Ý vegi fyrir ˇheftri framkvŠmd tilskipunar um starfsmannaleigur, sem upphaflega var sam■ykkt 2008 (2008/104EC). Tilskipunin er umdeild, enda fjallar h˙n um vinnumarka­smßl, sem vanalega eru ekki ß forrŠ­i ESB. Og h˙n er ˇvanaleg a­ ■vÝ leyti a­ hŠgt er a­ lÝta ß hana sem framf÷r ß vinnumarka­i, en um lei­ er h˙n tßkn um afturf÷r. Me­ tilskipuninni eru lßgmarkskj÷r starfsmanna sem starfa ß vegum starfsmannaleiga ger­ tryggari og er ■a­ ˙t af fyrir sig af hinu gˇ­a. Hins vegar er tilvist starfsmannaleiga tßkn um breyttan vinnumarka­, ■ar sem hinn hef­bundni vinnumarka­ur me­ fastrß­na starfsmenn sem b˙settir eru Ý nßlŠg­ vi­ vinnusta­i, ß n˙ undir h÷gg a­ sŠkja. Ůa­ sem er a­ gerast me­ ÷­rum or­um er a­ ■a­ er veri­ a­ gera starfsmannaleigur a­ ôe­lilegumö hluta vinnumarka­arins. Og ■vÝ geta fylgt fleiri og alvarlegri annmarkar en vi­ blasa vi­ fyrstu sřn.

Tilskipunin plßstur ß tilb˙i­ mein

١ svo a­ l÷ggj÷f ESB tryggi n˙ starfsm÷nnum starfsmannaleiga ßkve­in lßgmarkskj÷r, ■ß er ■a­ ÷nnur l÷ggj÷f ESB sem hefur valdi­ ■vÝ vandamßli sem hÚr er veri­ a­ reyna a­ takast ß vi­. Frjßls f÷r ß vinnumarka­i, fÚlagsleg undirbo­ Ý kj÷lfar dˇma Evrˇpudˇmstˇlsins, ßhersla ß flexicurity, ■ar sem atvinnurekendum er gert au­veldara er a­ segja upp starfsfˇlki, a­ vi­bŠttu umrˇti ß vinnumarka­i Ý kj÷lfar stŠkkunar ESB og n˙ vegna ■eirrar upplausnar sem rÝkir Ý Evrˇpu, hafa skapa­ grundv÷llinn undir starfsmannaleigurnar. N˙ er svo komi­ a­ Ý m÷rgum l÷ndum ESB deila og drottna starfsmannaleigur yfir drj˙gum hlutum vinnumarka­arins. ═ Oslˇ sřna t÷lur a­ 6 stŠrstu starfsmannaleigurnar bjˇ­a upp ß helmingi fleiri starfsmenn Ý byggingari­na­inum en 6 stŠrstu byggingarfyrirtŠkin gera.

┴stŠ­a til a­ ˇttast Evrˇpudˇmstˇlana

Og Ý Noregi, sem eins og ═sland tekur ekki sjßlfkrafa upp alla l÷ggj÷f ESB um lei­ og h˙n hefur veri­ sam■ykkt, er n˙ hvatt til ■ess af verkalř­sfÚl÷gum a­ stjˇrnv÷ld beiti neitunarvaldi skv. EES-samningnum. Segjast Nor­menn hafa ■a­ gˇ­a l÷ggj÷f ß ■essu svi­i a­ ekki a­eins sÚ l÷ggj÷f frß ESB ˇ■÷rf, heldur sÚ h˙n beinlÝnis afturf÷r. A­ auki fylgir sß stˇri b÷ggull skammrifi a­ ver­i tilskipunin sam■ykkt Ý Noregi a­ ■ß mun ■essi hluti vinnul÷ggjafar Ý Noregi eiga undir EFTA-dˇmstˇlinn og Evrˇpudˇmstˇlinn um framtÝ­art˙lkun. Ůß ˇttast ■eir a­ vinnuverndarl÷ggj÷f sÝn muni ver­a illa ˙ti ■egar kemur a­ ßrekstrum milli hennar og t˙lkunar Evrˇpudˇmstˇlanna ß tilskipuninni um starfsmannaleigur. ═ ljˇsi ■ess hvernig ■eir dˇmstˇlar t˙lku­u tilskipunina um ˙tsenda starfsmenn og sneru ■eirri rÚttindavernd sem ßtti a­ vera Ý henni fˇlgin ß haus, er ekki skrÝti­ ■ˇ verkalř­shreyfingin Ý Noregi sÚ uggandi.

VÝ­tŠk neikvŠ­ ßhrif

Nor­menn lÝta einnig ß ßhrifin, ver­i tilvist starfsmannaleiganna l÷gfest me­ ■essum hŠtti, ekki bara ß vinnumarka­inn, heldur einnig ß bygg­a■rˇun, st÷­u verkalř­sfÚlaga og st÷­u velfer­arkerfisins. Vi­ l÷gfestingu tilskipunarinnar ver­ur ekki lengur hŠgt a­ koma Ý veg fyrir e­a hamla starfsemi starfsmannaleiga, nema ■Šr ver­i brotlega vi­ l÷g. Ůa­ ß sem sagt a­ gera starfsmannaleigur a­ hluta hins hef­bundna atvinnumarka­s. Starfsmenn slÝkra ˙tleigufyrirtŠkja eru oftast leig­ir ˙t til skamms tÝma Ý senn, Ý tÝmabundin verkefni. Oftar en ekki vinna ■eir ß einu vinnusvŠ­i n˙na og ÷­ru nŠst. Ůeir koma oft erlendis frß og ■ß tala sjaldan norsku. Gallarnir sem ■essu fylgja eru margir.

Bygg­ar÷skun og veiking verkalř­sfÚlaga

Aukin notkun starfsmanna frß starfsmannaleigum ■ř­ir a­ verkamennirnar mynda minni tengsl vi­ vinnusta­inn, ■a­ ver­a fŠrri fÚlagar Ý verkalř­sfÚl÷gum og starfsmenn b˙a vi­ minna atvinnu÷ryggi og ■ar me­ minna tekju÷ryggi. Ëtryggar tekjur lei­a hins vegar af sÚr a­ erfi­ara er a­ fß lßn og ˙tvega sÚr fast h˙snŠ­i. Margir ˇttast einnig a­ aukin notkun starfsmannaleigustarfsmanna muni lei­a Ý lengdina til minni fag■ekkingar og nřli­unar. Ůa­ muni skorta ß st÷­ugt atvinnuumhverfi, fyrirtŠki sem geta teki­ ß mˇti lŠrlingum og ■annig vi­haldi­ og auki­ fagkunnßttu. Ůa­ muni Ý lengdina lei­a sÝ­an til lakari gŠ­a og minni framlei­ni.

Ůß ˇttast menn a­ starfsmannatilskipunin muni hafa neikvŠ­ ßhrif ß bygg­a■rˇun. Ůegar mikilvŠg fyrirtŠki og stofnanir Ý hÚra­i ver­a manna­ar fˇlki frß starfsmannaleigum, ■ß komi ■a­ ni­ur ß b˙setu Ý hÚra­inu. Ůa­ lei­i til minni skatttekna og tekjur sjßlfstŠtt starfandi ver­i ˇtryggari. Ůetta ■ř­ir a­ geta bygg­arlagsins minnkar og ■a­ ver­ur erfi­ara a­ reka menningar og frÝstundastarfsemi. Ni­ursta­an ver­i fˇlksflˇtti frß dreifbřli til stŠrri ■Úttbřliskjarna.

Vi­ ■essu hafa m÷rg verkalř­sfÚl÷g og stjˇrnmßlaflokkar sagt nei. SV, SˇsÝalÝski Vinstri flokkurinn, stˇr hluti af Mi­flokknum og fÚl÷g innan LO, eins og Fellesforbundet vilja a­ Noregur beiti neitunarrÚtti sÝnum. Verkamannaflokkurinn undir forystu Jens Stoltenberg er hins vegar hallur undir ESB og hefur atvinnumßlanefnd flokksins sam■ykkt a­ l÷gbinda tilskipunina, ■ˇ me­ breytingum sem eiga a­ slß ß mestu ˇßnŠgjuna.

-phh


Brussel, skrÝmsli­ blÝ­a e­a sjßlfrŠ­issvipting Evrˇpu

"Hi­ blÝ­a skrÝmsliö er ■a­ nafn sem einn helsti rith÷fundur, ljˇ­skßld og samfÚlagsskřrandi Ůřskalands, Hans Magnus Enzensberger, velur Evrˇpusambandinu. Ůa­ er einnig heiti nřustu bˇkar hans sem kom ˙t ß sÝ­asta ßri, 2011, en Ý henni beinir hann gagnrřnu kastljˇsi a­ ESB; fullur tiltill bˇkarinnar, ôBrussel, hi­ blÝ­a skrÝmsli e­a sjßlfrŠ­issvipting Evrˇpuö, (Brussels, the Gentle Monster or the Disenfranchisement of Europe) gefur nokku­ til kynna hvers e­lis ESB er Ý hans augum og ß hva­a vegfer­ ■a­ er. Bˇkin er unnin upp ˙r rŠ­u sem Enzensberger flutti ■egar honum voru veitt ein virtustu hei­ursver­laun Dana, Sonning-ver­launin 2010, fyrir ôframlag sitt til evrˇpskrar menningarö. Vi­ ■a­ tŠkifŠri lřsti hann ESB sem fyrirbŠri sem ôlŠ­ist umö og lŠtur eins og ■a­ sÚ ômannvinsamlegtö, en ß sama tÝma ■jßist ■a­ af ôhˇflausu mikilmennskubrjßlŠ­iö og ôstjˇrnunarßrßttu.ö Hans Magnus Enzensberger er vel ■ekktur ß ═slandi og hafa margar bŠkur hans veri­ ■řddar ß Ýslensku.

á

═ vi­tali vi­ danska bla­i­ Weekendavisen (20.jan˙ar 2012), rŠ­ir Hans Magn˙s efni bˇkarinnar og er hÚr gripi­ ni­ur Ý vi­tali­.

ôVi­ eigum Ý vandrŠ­um me­ hinar 500 milljˇnir Evrˇpub˙a,ö segir Hans Magnus. ôŮeir eru j˙ latir og vilja bara lifa sÝnu eigin lÝfi. Ůeir skilja ekki hva­ ESB er fyrir nokku­. ╔g held a­ ■a­ sÚ me­vita­. ESB er uppbyggt me­ ■eim hŠtti, a­ ■a­ er betra fyrir okkur a­ skilja ekki, hva­ ■a­ snřst eiginlega um. Ůa­ ver­a ■ß ekki upp■ot ß me­an.ö

Kerfis-villan ÝáESB

Hans Magnus lřsir ESB sem ôpost-demˇkratiskuö kerfi, ■.e. kerfi sem tekur vi­ handan vi­ lř­rŠ­i­. Ůa­ vill hann rekja til ■ess hann kallar ôkerfis-villuö ESB sem ß aftur rŠtur a­ rekja til upphafsins. Hann minnir ß a­ eftir seinni heimsstyrj÷ldina var Evrˇpa Ý r˙st og sama gildir um hi­ borgaralega samfÚlag. ô═ Ůřskalandi voru ekki a­rir ß stjßi en gamlir nasistar og ■ˇ svo Bretar hafi reynt a­ koma ß lř­rŠ­i, var ˇhemju erfitt a­ koma ■vÝ vi­. Ůa­ var ■vÝ freistandi a­ řta hinni evrˇpsku samvinnu ˙r v÷r ß bak vi­ luktar dyr. Franski diplˇmatinn Jean Monnet var einn af ■eim sem var Ý fararbroddi. Hann var tŠknikrati, ma­ur sem var hrifinn af nefndum en kunni sÝ­ur a­ meta p÷pulinn, fˇlki­ ß g÷tunni.ö Kerfis-villan liggur ■vÝ Ý hinu dulda embŠttismannakerfi, sem framlei­ir tilskipanir ß tungumßli sem enginn vanalegur ma­ur skilur. Ůetta er hi­ ôsÝ­-lř­rŠ­islega kerfi.

Ůegar bla­ama­ur bendir ß a­ ■rßtt fyrir allt sÚ ■ingmenn Evrˇpu■ingsins valdir og a­ rÝkisstjˇrnir ˙tnefni me­limi framkvŠmdastjˇrnarinnar, svarar Hans Magnus ô■reytulegaö: ôJß, jß jß. En framkvŠmdastjˇrn ESB er ekki kosin. Vi­, kjˇsendur getum ekki hent henni ß dyr. Varla er ■a­ mj÷g lř­rŠ­islegt? ╔g kann a.m.k. ekki vi­ slÝkt, kannski af ■vÝ a­ Úg er or­inn svo gamall, a­ Úg hef sjßlfur reynt a­ b˙a Ý einrŠ­isrÝki.ö

Hin andlř­rŠ­islega framkvŠmdastjˇrná

Lesandi getur nŠstum heyrt ■egar bla­amanni svelgist ß og hann spyr: Ertu a­ lÝkja framkvŠmdastjˇrn ESB vi­ einrŠ­i (diktatur)?

HME: ôH˙n er stjˇrn sem ekki er kosin. Ůa­ er and-lř­rŠ­i. ╔g kŠri mig ekki um ■a­. Kosturinn vi­ okkar eigin rÝkisstjˇrnir er sß a­ Úg get kosi­ ■Šr burtu, ef ■Šr villast af sporinu. Me­ fri­s÷mum hŠtti. ╔g hef ekki einu sinni ■÷rf fyrir byssu.ö

Blm. - Ăttu Evrˇpub˙ar ■ß a­ kjˇsa me­ beinum hŠtti um hverjir sitja Ý framkvŠmdastjˇrn ESB?

HME: ôA­ sjßlfs÷g­u. En ■annig er kerfi­ ekki. Vi­ h÷fum Evrˇpu-■ing, sem ßkve­ur Ý raun ekki neitt. ═ kalda strÝ­inu h÷f­u ■eir lÝka ■ing Ý Austur-■řskalandi og B˙lgarÝu. Ůing! Ůa­ hafa alltaf veri­ til ■ing.ö

Kerfi ESB mun hrynja a­ lokum

═ vi­talinu fŠrist tali­ a­ fjßrmßlakreppu Evrˇpu.

HME: ôKerfi­ er a­ skapa meiri skuldir. Menn fß milljar­a a­ lßni til a­ borga tilbaka milljar­a. Ůa­ kallast přramÝda-kerfi. Ůa­ er augljˇst a­ ■a­ mun hrynja a­ lokum.ö

Blm. Hva­ getur ESB ■ß gert?

HME: ôŮa­ er algengt Ý dag a­ segja a­ ■a­ finnist engir valm÷guleikar, en ß­ur fyrr var ■a­ svo, a­ rÚtt eins og Ý ■Ýnu eigin lÝfi, ■ß fundust valm÷guleikar Ý heiminum. Sumir gˇ­ir, a­rir slŠmir, en valm÷guleikar engu a­ sÝ­ur. A­ halda ÷­ru fram er ansi langt gengi­.ö

Hans Magnus segist hins vegar ekki hafa neina valm÷guleika ß takteinum, ■a­ sÚ ekki hans hlutverk. ô╔g hef bara ˇljˇsa hugmynd um a­ meira af ■vÝ sama, sÚ ekki endilega gˇ­ hugmynd, t.d. hva­ var­ar skuldirnar. Vi­ t÷kum lßn ß lßn ofan, ■ar til vi­ st÷ndum Ý milljar­a-skuldum. Og hver er lausnin? Fleiri milljar­a-skuldir. Ůegar a­ ■vÝ kemur a­ Úg sel ekki fleiri bŠkur, fer Úg ekki ˙t og ey­i meiri peningum, Úg notast vi­ minna fÚ. Ůa­ er ■ˇ valm÷guleiki.ö

Blm. - Ertu ESB- andstŠ­ingur?

ô╔g er ekki ■eirrar sko­unar a­ ■a­ eigi a­ leysa ESB upp. En Ý sta­ ■ess a­ fß sÝfellt meira af hinu sama, gŠtu menn reynt a­ notast vi­ minna af hinu sama. FŠrri tilskipanir. Leyfi­ okkur bara a­ vera smßstund Ý fri­i, Ý gu­anna bŠnum. Ůa­ vŠri lÝka m÷guleiki.ö

Blm.- Ertu ekki smeykur um hva­ gerist ef samvinna Evrˇpulandanna lÝ­ur undir lok?

HME: ôŮa­ eru ■egar allt of m÷rg l÷nd me­ Ý ESB. A­ sjßlfs÷g­u ver­ur Ý framtÝ­inni skili­ ß milli Evru-landanna og hinna sem eru ßn evru. Menn munu fela ■a­ undir einni e­a annarri skammst÷fun ľ ABCDEF- sem enginn skilur. Ůa­ er ekki Štlunin a­ vi­ eigum a­ skilja ■a­.ö

Blm. - Ůessi kerfisvilla sem ■˙ nefndir a­ hef­i skoti­ upp kollinum vi­ fŠ­ingu ESB, hefur h˙n eitthva­ me­ vandamßl dagsins Ý dag a­ gera?

HME: A­ sjßlfs÷g­u. ═ nßmunum, eftir a­ nßmaverkamennirnir hafa unni­ kol Ý nokkurn tÝma, munu myndast litlar sprungur Ý veggjunum. Fyrst ÷rsmßar, nßnast ˇsřnilegar. En skyndilega hrynur allt saman. Ůeim mun stŠrra sem menn byggja hi­ evrˇpska h˙s, eim mun fleiri sprungur munu myndast.ö

Blm.- Hvernig hefur ESB-kerfi­ teki­ bˇkinni ■inni?

HME: ô═ Brussel, ■ar sem rannsˇknarvinna mÝn fˇr fram, var ■essi litla bˇk lesin undir bor­um, rÚtt eins og h˙n vŠri klßmbla­,ö segir Hans Magnus og hlŠr.

á

p.s.

Or­i­ Disenfranchisement er nokku­ vand■řtt, ■a­ getur ■řtt allt frß a­ dregi­ sÚ ˙r v÷ldum e­a rÚttindum einstaklinga e­a hˇps yfir Ý a­ vi­komandi sÚ ôhnepptur Ý ■rŠldˇmö (enslavement). En ■a­ hefur einnig sÚrstaka skÝrskotun til kosningarÚttar, og hefur ■ß meininguna řmist a­ dregi­ sÚ ˙r vŠgi kosningarÚttar e­a ■a­ sem vanalegra er, a­ menn sÚu sviptir kosningarÚtti, anna­ hvort me­ l÷ggj÷f e­a me­ beinum e­a ˇbeinum ■vingunum. Ůř­ingin sjßlfrŠ­issvipting getur ■vÝ orka­ tvÝmŠlis.

á

á

á


ź Fyrri sÝ­a | NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband